АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҲАФИЙЗ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-ҲАФИЙЗ

Ҳафийз ва ҳофиз сўзлари араб тилидаги ҳаа–фаа–заа (ح ف ظ) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у учта асосий маънони англатади.

Биринчи маъно — қўриқлаш, ҳимоя қилиш, сақлаб қолиш ва ғамхўрлик қилиш.
Иккинчи маъно — йўқолиб кетишдан ёки ҳалокатдан асраш.
Учинчи маъно эса — ҳушёр, эътиборли, огоҳ ва сергак бўлишдир.

Бу илдиз Қуръонда 44 марта, 8 хил шаклда келган. Уларнинг айрим намунаси қуйидагилар:
ҳофизийн — «қўриқловчилар»,
маҳфуз — «сақланган, ҳимоя қилинган»,
ва ҳафазнаҳаа — «ва Биз уни асрадик».

Луғавий жиҳатдан ҳофиз сўзи Қуръонни ёд олган инсонга нисбатан ҳам қўлланилади.
Ал-Ҳафийз эса бутун яратилмишни қамраб олган Энг Олий Асровчи, Қўриқловчи ва Ҳимоя қилувчидир.

Аллоҳ таоло Ўзи ҳақида шундай марҳамат қилади:

«… сиз Унга ҳеч қандай зарар етказа олмайсиз. Албатта, Парвардигор ҳар бир нарса устида Қўриқловчидир».
(Қуръон, Ҳуд 11:57)

Яна шундай дейилади:

«… Биз охиратга иймон келтирганлар билан ундан шубҳада бўлганларни ажратиб кўрсатишимиз учун. Парвардигоринг эса ҳар бир нарса устида Қўриқловчидир».
(Қуръон, Сабо 34:21)

Аллоҳ таоло айтади:
«Парвардигор на бехабар, на унутувчидир».
(Қуръон, Тоҳо 20:52)

Масалан, кимдир одамлар қоқилиб кетмаслиги учун кўчадаги тошни олиб ташлади. Ҳеч ким бу ишни кўрмаган бўлиши мумкин, аммо инсон Аллоҳ бу амални билганига, уни Ўз ҳузурида сақлаб қўйишига ва Ал-Ҳафийз унинг мукофотини беришини аниқ билиши керак.

Бу Аллоҳ розилиги учун қилинган ҳар қандай амалга тааллуқлидир. Шу сабабли Ал-‘Алим (Барча нарсани Билувчи), Ал-Ҳафийз (Барча нарсани Асровчи) ва Аш-Шакур (Қадрловчи, Шукрни Қабул Қилувчи) исмлари ўртасида узвий боғлиқлик мавжуд.

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Ҳафийз билан руҳланиш.

Ал-Ҳафийз инсон қилаётган ҳар бир амални Ўз илми билан қамраб олади ва фаришталарга уни ёзиб қўйишни буюради. Ҳатто энг кичик ишлар ҳам Ал-Ҳафийз томонидан сақланади ва қадрланади. Буни англаган инсон одамларнинг розилиги учун эмас, балки Аллоҳ таолонинг розилиги учун яшайди.

2. Ал-Ҳафийздан қўрқиш.

Ал-Ҳафийз инсон ёмон амал қилганда ҳам Ал-Ҳафийздир. Ҳатто жуда кичик деб ўйланган гуноҳ ҳам Ундан махфий қолмайди: Аллоҳ уни билади, сақлайди ва агар инсон тавба қилмаса, унинг ҳисобини қилади. 

3. Одамларни эслаб юриш.

Мўминларнинг сифатларидан бири — бошқаларга эътиборли ва ҳушёр бўлишдир. Балким, инсон кимгадир бир марта яхшилик қилган, масалан, қаламини берган бўлса, ўша одам йиллар ўтса ҳам буни эслаб юрса, инсоннинг ўзи ҳам хурсанд бўлади. Бу сифатнинг энг юксак намунаси — Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи, у зот Ҳадича розияллоҳу анҳони ҳеч қачон унутмаганлар.

4. Қуръонни ёд олиш.

Аллоҳнинг Китобини сақловчилардан бўлишга ҳаракат қилиш керак. Қуръонни ёд олиш — уни асрашнинг энг улуғ шаклидир. Ёд олиш пайтида Ал-Ҳафийзга илтижо қилиб, Ундан уни қалбда мустаҳкам сақлашни сўраш лозим.

5. Қалбни поклаш.

Инсон кимнидир ёқтирмагани учун уни ёмонлаб гапириши мумкин. Аммо Ал-Ҳафийз бу ишни ҳеч қачон унутмайди; бу амал Унинг ҳузурида сақланади. Балким, вақт ўтиб инсон ўзи ноҳақ айбланадиган ҳолатга тушар. Ана шу пайтда у илгари бошқаларга қилган ишини эслаб, тавба қилишга мажбур бўлади. Бу Ал-Ҳафийз томонидан берилган тарбиявий синовдир, чунки У инсон унутган ёки аҳамиятсиз деб билган нарсани сақлаб қўйган бўлади.

6. Ал-Ҳафийзнинг махсус ҳимоясига интил.

Пайғамбаримиз ҳам шундай деганлар:

«Аллоҳни (Унинг амрларини) муҳофаза қил — Аллоҳ ҳам сени муҳофаза қилади».
(Аҳмад, ат-Термизий)

7. Ал-Ҳафийзга шукр қилиш.

Ал-Ҳафийз инсон танасини ажойиб тарзда асрайди. Агар қон оқими назоратсиз бўлса, инсон яшай олмас эди. Инсон ўзи сезмаган ҳолларда ҳам уни асраб тургани учун Ал-Ҳафийзга шукр қилиши лозим.

8. Атроф-муҳит ҳақида тафаккур қилиш.

Инсон атрофига назар солиб, Ал-Ҳафийз ҳатто энг улкан махлуқотларни ҳам қандай мукаммал сақлаб тургани ҳақида тафаккур қилиши керак. Осмоннинг ер устига қулаб тушмаслиги ҳам Унинг ҳифзидандир. Инсонлар ҳам Унинг изни билан озуқа, соғлиқ ва мол-мулкни сақлаш усулларини ўрганадилар.

9. Ал-Ҳафийзга тавба қилиш.

Бу исм инсонни қаттиқ ларзага солиши керак, чунки Ал-Ҳафийз фақат билишни эмас, балки энг кичик амални ҳам унутмасликни англатади. Шунинг учун бу исм инсонни тавбани кечиктирмасдан, унга шошилишга ундайди.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Ҳафийз!
Сен ўтган, ҳозирги ва келажакдаги барча нарсани асровчисан. Бизга Ўз махсус ҳимоянгни насиб эт, амрларингни бажаришга ёрдам бер, кичик гуноҳларга ҳам ҳушёр қил, тавбага шошишни ва Сенга шукр қилишни қалбимизга жойла. Бизларни Қуръонни ёд олувчилардан қил ва Ўз илмиң, ҳифзинг ҳамда ҳисобингга бўлган иймонимизни мустаҳкамла. Омин.