АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҒАНИЙ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-ҒАНИЙ (الغني)

Аллоҳ Ўзини Ал-Ғаний — Ўзига етарли, Ҳеч кимга муҳтож бўлмаган Зот — деб Қуръонда ўн саккиз марта зикр қилади. У ҳеч нарсага муҳтож эмас. Ал-Ғаний — мутлақ мустақил, ҳар қандай боғлиқликдан холи ва бой Зотдир, ҳолбуки Унинг барча махлуқотлари Унга муҳтождир!

Мустақил, Бой, Ўзига Етарли Зот

Ғаний сўзи ғайн–нун–йа илдизидан келиб чиққан бўлиб, тўртта асосий маънони англатади. Биринчи маъно — ўзига етарли ва мустақил бўлиш. Иккинчи маъно — эҳтиёж ва муҳтожликдан холи бўлиш. Учинчи маъно — қониқиш ва розилик ҳолатида бўлиш. Тўртинчи маъно — бой ва сарватли бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 73 марта, беш хил шаклда келган. Масалан:
اغنى — “фойда берди”,
يغني — “манфаат келтиради”,
استغنى — “ўзини ўзига етарли деб ҳисоблайди”.

Луғавий жиҳатдан ғино сўзи ўзига етарли бўлиш сабабли мустақиллик маъносини билдиради. Унинг зидди — фақр, яъни камбағаллик ва муҳтожликдир. Фақир сўзи муҳтож инсонни ифода қилади. Аслида эса Аллоҳ азза ва жаллдан бошқа ҳеч ким эҳтиёждан холи эмас ва ҳар бир инсон фақат Унга муҳтождир. Шунинг учун Ал-Ғаний — барча эҳтиёжлардан мутлақ юксак ва барча бойлик, неъмат ва баракалар Ундан келиб чиқадиган ягона Зотдир.

Ал-Ғаний Ўзи айтади:

«Агар куфр келтирсангиз, албатта осмонлару ердаги барча нарса Аллоҳникидир. Аллоҳ Ўзига етарли ва мақтовга лойиқ Зотдир»
(Қуръон, 4:131)

«Ким юз ўгирса, албатта Аллоҳ Ўзига етарли, мақтовга лойиқ Зотдир»
(Қуръон, 60:6)

Ҳақиқий ҳамд Ал-Ғанийга хосдир

Қуръонда Аллоҳ азза ва жалл Ўзининг Ал-Ғаний исмини ўн марта Ал-Ҳамид (Мақтовга лойиқ) исми билан бирга зикр қилади. Масалан, мўминларга молларидан садақа қилиш буюрилган, ҳолбуки Аллоҳ уларнинг садақасига муҳтож эмас. Бунинг ҳикмати — бойлар билан камбағаллар ўртасидаги масофа қисқаришидир.
(Тафсири Ибн Касир)

Берилган нарсанинг ўзи эмас, балки ундаги тақво Ал-Ғанийга етади. Аллоҳ таоло айтади:

«Уларга на гўштлари, на қонлари Аллоҳга етади. Балки сизлардан чиққан тақво Унга етади»
(Қуръон, 22:37)

Қачон бир мўмин ихлос билан садақа қилса, у Аллоҳнинг энг бой Зот эканини билиши керак. Аллоҳ унга бу садақаси учун ажр беради ва уни кўп марта зиёда қилади. Барча ҳамд ва шукр Унга хосдир, чунки ҳеч ким Аллоҳга яхшилик қилиб қўя олмайди — барча нарса Унинг яратиши ва ихтиросидир.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Бойлик сизни чалғитиб қўймасин

Қанча бой, чиройли ёки мартабангиз баланд бўлмасин, барча нарсанинг ҳақиқий эгаси ким эканини унутманг.

«Эй одамлар! Сизлар Аллоҳга муҳтождирсизлар. Аллоҳ эса Ўзига етарли, мақтовга лойиқ Зотдир»
(Қуръон, 35:15)

Молингизни, қудратингизни ва мақомингизни фақат Унинг розилиги учун ишлатинг.

2. Ал-Ғанийга шукр қилинг

Қачон сизга мол-дунё, лавозим, фойда ёки бирор неъмат етса, биринчи қиладиган ишингиз — Ал-Ғанийга шукр қилиш бўлсин ва Ундан бу неъматни баракали ишлатишда ёрдам сўранг.

Сулаймон алайҳиссалом айтган:

«Агар сиз ва ер юзидаги барча инсон ношукрлик қилсангиз ҳам, Аллоҳ Ўзига етарли ва мақтовга лойиқ Зотдир»
(Қуръон, 14:8)

3. Розилардан бўлинг

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Бойлик кўп молга эга бўлиш эмас. Ҳақиқий бойлик — қалб бойлигидир»
(Бухорий)

Аллоҳ азза ва жаллнинг тақдирига рози бўлиш — бойликнинг энг олий даражасидир. Ризо ҳолатига интилинг. Бу қалбингизнинг хотиржамлиги калитидир.

4. Заруриятсиз одамлардан сўраманг

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Сизлардан бирингиз арқон олиб, елкасига ўтин кўтариб сотиши одамлардан сўрашидан яхшироқдир»
(Бухорий)

Фақат бойликни кўпайтириш учун тиланишдан қаттиқ қайтарилган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи огоҳлантирганлар:

«Ким бойлик тўплаш учун одамлардан сўраса, у гўё ёнғин чўғини сўраётгандекдир»
(Муслим)

Уч ҳолатда ёрдам сўрашга рухсат берилган: қарзни узишда, мол-дунё йўқ бўлган офатда ва ҳақиқий камбағаллик ҳолатида (уч ишончли киши гувоҳлик берса).
(Муслим)

5. Ал-Ғанийдан сўранг

Сулаймон алайҳиссаломнинг дуосини кўп айтиб юринг:

رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ
(Қуръон, 28:24)

Маъноси:
Эй Роббим! Мен Сен нозил қилган ҳар қандай яхшиликка муҳтожман.

6. Ўзингиз яхши кўрган нарсадан беринг

Садақа қилганда ҳалол молдан беринг ва ўзингиз ёқтирмайдиган нарсани берманг. Ибн Аббос розияллоҳу анҳу айтганлар (Тафсири Ибн Касир):

Аллоҳ пок нарсадангина қабул қилади. У сизларнинг молингизга муҳтож эмас, шунинг учун ўзингиз ёқтирмайдиган нарсани Аллоҳ йўлида берманг.

«Сизлар яхши кўрган нарсадан инфоқ қилмагунча яхшиликка эришмайсизлар»
(Қуръон, 4:92)

Ўзингиз яхши кўрган нарсадан беринг — унинг таъсирини қалбингизда ҳис қиласиз.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Ғаний!
Сен ҳеч кимга муҳтож эмассан, барчамиз Сенга муҳтожмиз. Бизларга ўз фақирлигимизни англашни, Сен берган неъматларга доим шукр қилишни ва уларни Сенинг йўлингда ишлатишни насиб эт. Қалбларимизни зийнатла ва яхши кўрган нарсаларимиздан садақа қиладиганлардан қил. Омин.