АЛЛОҲНИНГ АЗ-ЗОҲИР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЗ-ЗОҲИР (الظاهر)

Аллоҳ Ўзини Аз-Зоҳир — Ошкор, Зоҳир, Очиқ-ойдин Зот — деб Қуръонда бир марта зикр қилади. Аз-Зоҳир — барча яратилишдан юксак бўлган, айни пайтда бутун мавжудотда Ўз аломатлари билан ошкор бўлган Зотдир. Унинг мавжудлиги ва Ягоналиги коинотдаги барча аломатлар орқали очиқ-ойдин кўринади.

Ошкор ва Юксак, Ҳаммани Мағлуб Этувчи Зот

Зоҳир сўзи зо–ҳа–ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, бешта асосий маънони англатади. Биринчи маъно — кўринадиган, ошкор ва равшан бўлиш. Иккинчи маъно — очилиш ёки ташқарига чиқиш. Учинчи маъно — юксалиш ва олий мақомга эга бўлиш. Тўртинчи маъно — мағлуб қилиш ва устун келиш. Бешинчи маъно — ёрдам бериш ва қўллаб-қувватлаш.

Бу илдиз Қуръонда 59 марта, ўн хил ясалма шаклда келган. Масалан:
ظهر — “ошкор бўлди”,
يظاهرون — “қўллаб-қувватладилар”,
ليظهره — “устун қилиш учун”,
ظهره — “унинг орқаси”.

Луғавий жиҳатдан Аз-Зоҳир — энг ошкор Зотдир; чунки Ундан бошқа барча нарсалар фақат Унинг сифатлари орқали ошкор бўлади. У яратилишдан юксакдир, барча нарса ва барча махлуқотни мағлуб этувчи Зотдир. У ҳақиқий Ёрдамчидир; бошқалар эса фақат Унинг ёрдами билан ёрдам бера оладилар.

Аз-Зоҳир Ўзи айтади:

«У — Аввалдир ва Охирдир, Зоҳирдир ва Ботиндир. У ҳар бир нарсани Билувчидир»
(Қуръон, 57:3)

Тафаккурга ундайдиган суҳбат

Воқиа сурасида Яратувчи томонидан махлуқотга қаратилган жуда кучли савол-жавоблар келтирилган. Бу саволлар инсонни ларзага солади:

«Биз сизларни яратдик, нега иймон келтирмайсизлар? Ўзингиз чиқарадиган манийни ўйлаб кўринг-а!? Уни сиз яратяпсизларми ёки Биз яратувчимизми? Биз орангизда ўлимни тақдир қилдик ва Биз ожиз эмасмиз. Биз қиёфаларингизни алмаштиришимиз ва сиз билмаган ҳолатда қайта яратишимиз мумкин. Ва дарҳақиқат, аввалги яратилишни билдингиз-ку, эсласаларингиз-чи! Сиз экиб қўяётган уруғни кўрдингизми? Уни сиз ўстираяпсизларми ёки Биз ўстирувчимизми? Агар хоҳласак, уни қуруқ чиқиндиларга айлантириб қўйишимиз мумкин эди ва сизлар ҳайратда қолиб дер эдингиз: “Биз қарздор бўлиб қолдик, балки маҳрум этилдик”. Сиз ичадиган сувни кўрдингизми? Уни булутлардан сиз туширдингизми ёки Биз туширувчимизми? Агар хоҳласак, уни аччиқ қилиб қўйишимиз мумкин эди, нега шукр қилмайсизлар? Ёқадиган оловингизни кўрдингизми? Унинг дарахтини сиз чиқардингизми ёки Биз чиқарувчимизми? Биз уни эслатма ва сафардагилар учун фойда қилиб қўйдик. Бас, улуғ Роббингнинг исмини поклаб зикр эт»

(Қуръон, 56:57–64)

Бу оятлар Аз-Зоҳирнинг ошкор аломатларидир.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ташқи ва ички ҳолатингизни сақланг.
   Фақат танани овқат ва ичимлик билан қондириш билан чекланманг, балки руҳингизни ҳам Аллоҳнинг зикри билан озиқлантиринг. Одамлар олдида ўзингизда йўқ сифатларни кўрсатманг, бўрттирманг ва ёлғон гапирманг. Қуйидаги гўзал дуони кундалик ҳаётингизда ўқиб юринг:

«Эй Аллоҳ! Ичимни ташқимдан яхшироқ қил ва ташқимни ҳам гўзал қил»
(Абдуллоҳ ибн Умар)

2. Аз-Зоҳир билан тасалли топинг.
   У сиз қилган ҳар бир ишни ва бошқалар сизга қилган ишларни ҳам билишини унутманг — ҳатто ҳеч ким билмаса ҳам. Аз-Зоҳир сизга адолат билан муомала қилади. Қуйидаги ҳадис Аз-Зоҳирга бўлган муҳаббат ва ҳайбатни оширсин:

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар: Аллоҳ таоло деди:
«Албатта, Аллоҳ яхшилик ва ёмонликларни ёзишни буюрди. Кейин уни қандай ёзишни очиқ-ойдин баён қилди: ким яхшилик қилишни ният қилиб, уни қилолмаса, Аллоҳ уни тўлиқ бир яхшилик деб ёзади. Агар уни қилса, ўн баробардан етти юз баробаргача, ҳатто ундан ҳам кўпроқ қилиб ёзади. Агар ким ёмонлик қилишни ният қилиб, уни қилмаса, Аллоҳ уни тўлиқ бир яхшилик деб ёзади. Агар ният қилиб, уни қилса, Аллоҳ уни бир ёмонлик деб ёзади»

(Бухорий, Муслим)

3. Ниятингизни текшириб туринг.
   Ҳамма нарса Аз-Зоҳир учун ошкор — уни ошкор қилсангиз ҳам, қилмасангиз ҳам. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Амаллар ниятларга қараб баҳоланади, ҳар бир инсонга ниятига яраша мукофот берилади»
(Бухорий, Муслим)

Доимо ниятингизни текшириб юринг: бу ишни чиндан Аллоҳ учун қиляпманми? Аллоҳ йўлида хизмат қилаётганда ниятингизни тез-тез янгилаб туринг. Ўзингизга эслатиб юринг: Қиёмат куни энг кичик амаллар ҳам каттага айланиши, энг катта амаллар эса ният сабабли қадрсиз бўлиб қолиши мумкин!

4. Атрофга қараб Аз-Зоҳирни улуғланг.
   Ўсимликлар, ҳайвонлар ва ўзингиз ҳақида тафаккур қилинг — буларнинг барчаси фақат У орқали ошкор бўлган. Иймонингиз сусайган пайтларда атрофингиздаги аломатлар иймонингизни қайта тирилтирсин, Аз-Зоҳирга бўлган ҳайбатингизни оширсин ва сизларни шукрли ва камтар қилсин. Ҳар куни атрофга қараб, тафаккур қилиб, Аз-Зоҳирни зикр қилиш учун вақт ажратинг.

5. Аз-Зоҳирдан сўранг.
   Унинг мавжудлиги бутун яратилишда ошкор бўлса-да, бу дунёда Уни кўра олмаймиз. Уни охиратда кўриш неъматини сўранг. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи қуйидаги гўзал дуони ўқир эдилар:

«Аллоҳумма инний асъалука лаззатан-назари ила важҳик ва-ш-шавқа ила лиқоик»

Маъноси:
«Эй Аллоҳ! Сенинг Зотингга қараш лаззатини ва Сен билан учрашувга бўлган соғинишни Сендан сўрайман»
(Насоий)

Эй Аллоҳ, эй Аз-Зоҳир!

Сен Ошкор ва Юксак Зотсан. Ичимизни ҳам, ташқаримизни ҳам гўзал қил. Атрофимиздаги аломатларинг ҳақида тўғри тафаккур қилишга ҳидоят эт. Бизларга ихлос ато эт ва охиратда Сенинг Зотингга қараш бахтини насиб эт. Омин.