АЛЛОҲНИНГ АН-НАФИЪ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

النَّافِع

Аллоҳ Ўзини Ан-Нафиъ — ҳақиқий фойда етказувчи Зот сифатида танитади. Бу исм фойдани инсон хоҳиши ёки ҳисоб-китобига боғламайди; қайси нарса қачон ва ким учун фойдали бўлишини Аллоҳнинг Ўзи белгилашини англатади. Шунинг учун Ан-Нафиъга нисбатан фойда — тез натижа эмас, балки оқибати хайр бўлган ҳолатдир.

Ан-Нафиъ сўзи ن-ف-ع (нун–фа–айн) илдизидан келиб чиққан бўлиб, луғавий жиҳатдан “фойда етказмоқ”, “манфаат келтирмоқ” маъноларини қамраб олади. Бу илдизда вақтинчалик ютуқ эмас, барқарор ва таъсирли фойда устун туради. Аллоҳга нисбатан Ан-Нафиъ — кимга, қачон ва қандай фойда керак эканини Ўз ҳикмати билан белгиловчи Зот эканини билдиради.

Қуръонда бу ҳақиқат очиқ баён қилинади:
«وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ ۚ يُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» —
«Агар Аллоҳ сенга бирон зиён етказса, Уни кетказувчи Ундан ўзга йўқ. Агар сенга яхшиликни ирода қилса, Унинг фазлини қайтарувчи ҳам йўқ. У бандаларидан кимни хоҳласа, ўшага етказур. У Ғафур ва Раҳимдир»
(Юнус, 10:107).

Бу оят Ан-Нафиъ исмининг моҳиятини очади: ҳақиқий фойда инсон қўлида эмас, Аллоҳ иродасидадир. Фойда етса ҳам, кечикса ҳам, бу тасодиф эмас; ҳар бир ҳолат белгиланган ҳикматга боғланган.

Ан-Нафиъ исмини англаш қарорларда шошилишни камайтиради. Инсон ҳар бир имкониятни дарҳол манфаат деб қабул қилмайди, оқибатни ҳисобга олишни ўрганади. Шу билан қараш теранлашади, сабр ва вазминлик мустаҳкамланади.

Ан-Нафиъ билан яшаш манфаатни фақат ўз эҳтиёжи билан ўлчамасликка олиб келади. Бир ҳолат бошқалар учун фойдали бўлиши мумкинлигини англаш пайдо бўлади. Шу тарзда муносабатларда адолат, қарорларда мувозанат сақланади.

Бу исм норозиликни ҳам, асоссиз умидни ҳам юмшатади. Фойда кечиккан пайтда ҳам у йўқолиб кетмагани англашилади. Инсон натижани мажбурлаб чиқаришга эмас, йўлни тўғри сақлашга интилади.

Эй Ан-Нафиъ, Сен ҳақиқий фойдани етказувчи Зотсан. Бизларни тез манфаатга алданиб қолишдан асра, ҳар бир ҳолатда оқибатни кўра олишни насиб эт. Қарорларимизни ҳикмат билан қабул қиладиган ва фойдани фақат Сендан кутадиган бандаларингдан қил.