АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҒАФФОР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

الغفّار

Аллоҳ Ўзини Ал-Ғаффор — гуноҳларни қайта-қайта, тўлиқ ва бутунлай кечирувчи Зот сифатида Қуръонда кўп маротаба зикр қилади. Ал-Ғаффор исми Аллоҳнинг кечириши бир марталик эмас, балки такрорланувчи, доимий ва кенг қамровли эканини англатади, чунки инсон такрор-такрор гуноҳ қилади, Аллоҳ эса такрор-такрор афв қилиш билан Ўз раҳматини намоён этади, илоҳий раҳматнинг чексизлигини очиб беради.

Ал-Ғаффор исми Ал-Ғофир, Ал-Ғафур исмлари билан боғлиқ бўлса-да, улардан фарқли жиҳатга эга. Ал-Ғофир — гуноҳни кечирувчи Зот эканини билдирса, Ал-Ғафур — афвнинг кенглиги ва раҳматини ифода қилади, Ал-Ғаффор эса афвнинг такрорийлигини, яъни инсон ҳар қанча гуноҳкор бўлмасин, тавба эшиги ёпилмаслигини англатади. Бу исм Аллоҳнинг банда билан муносабатида гуноҳкорларни жазолашни эмас, балки шафқат ва меҳрни устун қўйишини кўрсатади.

Ал-Ғаффор сўзи ғо-фа-ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, у ёпиш, беркитиш ва устини қоплаш маъноларини қамраб олади. Луғавий жиҳатдан гуноҳни “қоплаш” уни фақат кечириш эмас, балки самимий, чин қалбдан тавба қилинганда гуноҳларни савобга айлантириш маъносини ҳам беради. 

Қуръонда Аллоҳ азза ва жалл Ўзини Ал-Ғаффор сифатида очиқ баён қилади: «وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى» — «Албатта, Мен тавба қилган, иймон келтирган, солиҳ амал қилган ва кейин тўғри йўлда барқарор бўлган киши учун, албатта, Ал-Ғафформан» (Тоҳо, 20:82). Бу оят Ал-Ғаффор исмининг шартли эмас, балки йўл кўрсатувчи раҳмат эканини очиб беради: инсон қайтишни истаса, Аллоҳ доимо кечиришга тайёр.

Ал-Ғаффор исмини англаш инсонни умидсизликдан сақлайди, чунки гуноҳ қанчалик кўп бўлмасин, тавба эшиги очиқ туради. Бу ислоҳ бўлиш учун берилган имкониятдир. Аллоҳнинг мана шундай чексиз раҳм-шафқати ва марҳаматини ҳис қилган инсон, қайта гуноҳ қилишдан ҳаё қилади.

Ал-Ғаффор исми билан яшаш инсонни ўзини тузатишга, нафсини жиловлашга ундайди. Банда бу исмни англаган сари, ўзгаларнинг хатосига нисбатан шафқатсиз ва бағритош бўлмайди, кечиришни ўрганади ва кундалик ҳаётида меҳр ва муҳаббатни устувор қилади, чунки унинг ўзи ҳам Аллоҳнинг кечиримлилиги ва раҳматига муҳтож эканини унутмайди.

Эй Ал-Ғаффор, Сен қайта-қайта кечирувчисан ва раҳматинг бизнинг гуноҳларимиздан кенгдир. Бизларни гуноҳга ўрганиб қолишдан сақла, лекин хато қилганимизда умидни узишдан ҳам асра. Қалбларимизни чин тавбага оч ва бизларни кечиришни яхши кўрадиган бандаларингдан қил. «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا» — «Айт: “Эй ўз жонларига зулм қилган бандаларим! Аллоҳнинг раҳматидан ноумид бўлманг. Албатта, Аллоҳ барча гуноҳларни кечиради”» (Зумар, 39:53).