АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҚАҲҲОР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Қаҳҳор — Барча Нарсани Бўйсундирувчи, Мутлақ Ғолиб Зот — деб Қуръонда олти марта зикр қилади.
Ал-Қаҳҳор — барча нарса устидан ғолиб келувчи Зотдир. Барча махлуқот ихтиёрий ёки мажбурий равишда Унга бўйсунади. Ал-Қаҳҳор бутун коинотни қамраб олган, ҳар қандай қаршилик устидан ғолиб келувчи ва Унинг иродасига ҳеч қандай куч қарши тура олмайдиган Зотдир.

Бўйсундирувчи, Ғолиб, Забт Этувчи Зот

Қаҳҳор сўзи қоф–ҳа–ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади:

1. енгиб ўтиш, устун келиш, ғолиб бўлиш;

2. бўйсундириш, тобе қилиш;

3. бировни ўз хоҳишидан ташқари мажбур қилиш.

Бу илдиз Қуръонда ўн марта, уч хил шаклда келган. Масалан: тақҳар (“зулм қилиш, бўйсундириш”), ал-қоҳирун (“бўйсундирувчилар”).

Луғавий жиҳатдан Қаҳҳор сўзи кучайтириш (тафъил) шаклида бўлиб, Ал-Қоҳир (Бўйсундирувчи) исмининг энг кучли ва мутлақ даражасидир. Ал-Қаҳҳор — улуғ қудрат соҳиби бўлган Зотдир. У ҳар қандай ишни қилишга мутлақ ҳокимият ва қудратга эга; У хоҳлаган бандасини Ўз иродасига мажбур қилиб бўйсундириши мумкин.

Айрим оятларда Ал-Қаҳҳор исми Ал-Латиф (Ўта Нозик ва Доно) исми билан бирга келади. Бу Аллоҳ таолонинг зоҳирда қарама-қарши, аммо аслида бир-бирини тўлдирувчи сифатларини кўрсатади: У — Бўйсундирувчи, аммо айни пайтда Энг Доно ва Энг Одил Зотдир. 

Ал-Қаҳҳор Ўзи айтади:

«Эй зиндондаги икки ҳамроҳим! Алоҳида-алоҳида роббилар яхшироқми ёки Воҳид, Қаҳҳор Аллоҳми?»
(Қуръон, 12:39)

«Айт: Аллоҳ — барча нарсанинг Яратувчисидир. У — Воҳид ва Қаҳҳор Зотдир».
(Қуръон, 13:16)

«Айт: Мен фақат огоҳлантирувчиман. Воҳид Қаҳҳор Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ».
(Қуръон, 38:65)

Ягона Зот ва Унинг мутлақ қудрати

Қуръонда Ал-Қаҳҳор исми зикр қилинган олти оятнинг барчасида у Ал-Воҳид (Ягона) исми билан бирга келади. Бу шунга ишора қиладики, ҳар бир махлуқ Аллоҳга хоҳ ихтиёрий, хоҳ мажбурий равишда бўйсунади — ва бу бўйсуниш Ал-Қаҳҳорнинг мутлақ қудрати билан амалга ошади. Бу қудрат фақат Унга хосдир.

Осмонлар, ер, фаришталар ва барча махлуқот Унга итоат қилади. Ал-Қаҳҳор бизга танлов қолдирган: ё биз Унга ихтиёрий равишда келамиз, ё У бизларни мажбурий равишда Ўзига келтиради.

Аллоҳ айтади:

«Сўнг осмонга ва ерга деди: “Икковингиз ҳам ихтиёрий ёки мажбурий равишда келинглар!” Улар: “Биз ихтиёрий равишда келдик”, дедилар».
(Қуръон, 41:11)

Ал-Қаҳҳор билан боғлиқ титратувчи лаҳза

Энг катта мисоллардан бири — бутун махлуқотнинг ўлим билан бўйсундирилишидир. Аллоҳ таоло Қиёмат кунидаги улуғ манзарани тасвирлайди:

«У кунда уларнинг барчаси ошкор бўлади; Аллоҳдан ҳеч нарса яширин қолмайди. Бу кунда мулк кимники? Воҳид Қаҳҳор Аллоҳники!»
(Қуръон, 40:16)

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Бўйсуниш ва таслим бўлиш
Ислом нима дегани? Ислом — Роббил оламинга тўлиқ бўйсуниш ва таслим бўлиш демакдир.

Аллоҳ Иброҳим алайҳиссаломга деди:
«Таслим бўл»,
у эса жавоб берди:
«Роббил оламинга таслим бўлдим».
(Қуръон, 2:131)

Қалбингизни, аъзоларингизни, амалларингизни, сўзларингизни, ҳис-туйғуларингизни, истеъдод ва қобилиятларингизни Аллоҳга таслим қилинг — уларни яхши амалларда ишлатинг. Нафс хоҳишларига бўйсуниб қолманг; Ал-Қаҳҳорга ихтиёрий равишда бўйсунинг. Билинг: бўйсуниш хорлик эмас, балки улуғ идрок ва гўзал улуғлашдир.

2. Ал-Қаҳҳор иродасининг намоён бўлишини тафаккур қилиш
Денгиз ва шамол баъзан ҳалокатли, баъзан эса сокин ва гўзал бўлади. Ал-Қаҳҳор табиатни Ўз иродаси билан қандай ўзгартирганига назар солинг: Иброҳим алайҳиссаломни ёндирмаган олов, Исмоил алайҳиссаломни сўймаган пичоқ, Юнус алайҳиссаломни ютиб, ҳазм қилмаган кит. Болаларингизга Қуръон қиссаларини ўргатинг ва атрофингиздаги қувватлар — оғирлик кучи, сув ва олов — Ал-Қаҳҳорнинг иродаси билан ҳаракат қилишини тафаккур қилинг.

3. Заифларга меҳрибон бўлиш
Етимларга ва камбағалларга айниқса раҳмдил ва меҳрибон бўлинг.

Аллоҳ айтади:
«Етимни бўйсундирма. Сўровчини эса қўполлик билан ҳайдама».
(Қуръон, 93:9–10)

Қиёмат куни Ал-Қаҳҳор олдида туришни тасаввур қилинг: у ерда одамлар золим ёки мазлум бўлади. Қай бири кўпроқ қўрқар экан?

4. Ҳар доим одамларга яхшилик қилиш
Аллоҳ таолонинг қудратли сифатини эслаб, одамларга доим яхши муомала қилинг. Ўзингизни ҳам доимо Ал-Қаҳҳор билан эслаб, одил ва инсофли бўлинг.

5. Гуноҳларни тарк этиш
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:
«Икки кўзга дўзах олови тегмайди: Аллоҳ қўрқувидан йиғлаган кўз ва Аллоҳ йўлида қўриқда тунни ўтказган кўз».
(Термизий)

Ал-Қаҳҳор ўлим пайтида тилингизни бўйсундириши мумкин; ёмон амаллар сабабли инсон «Лаа илаҳа иллаллоҳ»ни айта олмай қолиши мумкин. Бу калимани лабни қимирлатмасдан ҳам айтиш мумкинлигини ўйлаб кўрдингизми? Аммо уни айта олиш ҳам Ал-Қаҳҳорнинг иродасига боғлиқ. Шунинг учун гуноҳларни ташланг ва Унинг аъзоларингизни бўйсундириш қудратини унутманг.

6. Ал-Қаҳҳордан сўраш
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи тунги уйқуда ўгирилганларида шундай дер эдилар:

«Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У — Ягона Қаҳҳор. Осмонлар, ер ва улар орасидаги барча нарсаларнинг Роббиси, Азиз ва Ғаффор Зотдир».
(Бухорий, Муслим)

Бу суннатни ҳаётингизда қайта тирилтиринг.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Қаҳҳор!
Сен ҳар бир нарсани бўйсундирувчи Зотсан. Бизларни Исломда Сенга ихтиёрий бўйсунадиганлардан қил, қалбларимизни Сендан қўрқиш билан зийнатла, амалларимизни фақат Сенга таслим қилишга ёрдам бер. Қудратинг устида тафаккур қилишни, гуноҳлардан воз кечишни ва заифларга меҳрибон бўлишни насиб эт. Омин.