АЛЛОҲНИНГ АЛ-ВОРИС ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Мерос Қолувчи, Боқий Эга, Барча Нарсанинг Якуний Эгаси — Ал-Ворис

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Ворис — мерос қолувчи, боқий эга ва барча мавжудотнинг якуний соҳиби деб Қуръонда бир марта атаган. Ал-Ворис — барча яратилмиш йўқ бўлиб кетгандан кейин ҳам боқий қолувчи Зотдир. Ҳамма нарса Унга қайтади; осмонлару ернинг ҳақиқий ва ягона меросхўри ҳам фақат Удир.

Мерос, Боқийлик ва Эгалик Маъноси

Ворис сўзи араб тилидаги вов–ро–со (و ر ث) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у тўртта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — мерос қилиб олиш.
Иккинчи маъно — омон қолиш, бошқалар кетгандан кейин қолиш.
Учинчи маъно — вафотдан кейин эгаликни ўз зиммасига олиш.
Тўртинчи маъно — сақлаш ва давом эттиришдир.

Бу илдиз Қуръонда 35 марта, беш хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
нарису — «Биз мерос қилиб оламиз»,
ал-мирас — «мерос»,
ал-ворисин — «меросхўрлар».

Луғавий жиҳатдан варасa — мерос олиш амалини, ворис — мерос олувчини, мирас эса мероснинг ўзини англатади. Бу дунёда одамлар ўзаро мерос қолдирадилар, мол-мулк, уй-жой, бойлик авлоддан авлодга ўтади. Лекин Ал-Ворис — осмонлару ер ва улардаги барча нарсанинг олий ва якуний Меросхўридир. Ҳақиқий эгалик фақат Унга тегишлидир.

Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

«Албатта, ҳаёт берувчи ҳам Биз, ўлим келтирувчи ҳам Биз ва Биз — мерос қолувчимиз».
(Қуръон, Ҳижр 15:23)

«Осмонлару ернинг мероси Аллоҳникидир. Аллоҳ қилаётган амалларингиздан хабардордир».
(Қуръон, Оли Имрон 3:180)

Қуръонда Мерос Қонунлари

Ал-Ворис инсонларга мерос ҳақида ўз хоҳишига кўра эмас, балки илоҳий ҳукмга кўра амал қилишни буюради. Аллоҳ таоло айтади:

«Мўмин эркак ва мўмин аёл учун Аллоҳ ва Унинг Расули бир ишга ҳукм қилганида, улар учун бу ишда ихтиёр бўлиши мумкин эмас. Ким Аллоҳ ва Унинг Расулига итоатсизлик қилса, очиқ-ойдин адашган бўлади».
(Қуръон, Аҳзоб 33:36)

Қуръонда мерос қонунлари аниқ ва муфассал баён қилинган. Улар Нисо сурасида 11 ва 12-оятларда, шунингдек 176-оятда келган. Бу ҳукмларга мурожаат қилиш ва уларга амал қилиш — иймоннинг ажралмас қисмидир. Ким дунёвий манфаат учун Аллоҳ белгилаган тақсимотни бузса, у Ал-Ворисга итоатсизлик қилган бўлади.

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Ворисга қайтиб боришингни унутма.

Мол-дунёга маҳкам ёпишиб олма. Улар сени Аллоҳга итоатдан чалғитмасин. Жамият бойлик, мақом ва ташқи фаровонликни «муваффақият» деб кўрсатади, лекин агар бу сенинг Аллоҳ билан бўлган алоқангни заифлатса, у ҳақиқий муваффақият эмас. Болаларингни ҳам шундай тарбияла: Ал-Ворисни биринчи ўринга қўйишни ўргат. Ўзингга тез-тез эслат: сен жуда тез орада Унга қайтадиган йўловчисан ва бу дунёдан ҳеч нарса олиб кета олмайсан.

2. «Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиъун»ни тафаккур қил.

Ал-Ворис айтади:

«Бошларига мусибат келганда: “Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, Унга қайтамиз”, дейдиганлар».
(Қуръон, Бақара 2:156)

Бу зикрни фақат ўлим пайтида эмас, балки ҳар қандай йўқотишда айт. Ҳатто бирор нарса йўқолса ёки синиб қолса ҳам. Бу суннатни қайта тирилтир.

3. Ал-Вориснинг эгалигини тафаккур қил.

Атрофингга қара: кўринадиган ва кўринмайдиган барча нарса Аллоҳникидир. У сенга машина, уй, фарзанд, саломатлик ва ҳатто вақтни ҳам вақтинча омонат қилиб берган. Аллоҳ таоло айтади:

«Осмонлару ер ва улардаги барча нарса Аллоҳникидир. У ҳар нарсага қодирдир».
(Қуръон, Моида 5:120)

Ҳеч нарса сенинг ҳақиқий мулкин эмас — ҳатто ўз руҳинг ҳам. Шуни англаб, Аллоҳни мадҳ эт ва Ундан сўра: берган омонатларингни У рози бўладиган йўлда ишлатишни насиб этсин. Агар бирор нарса ёки кимнидир йўқотсанг, ўзингни шу ҳақиқат билан тасалли қил: у Аллоҳники эди.

4. Мерос қоидаларига қатъий амал қил.

Қуръон ва Суннатда мерос масалалари очиқ баён қилинган. Уларга фақат фойда келтирганида эмас, балки ҳар қандай ҳолатда амал қил. Айримлар кўпроқ мол олиш учун ўз қоидаларини ўйлаб топадилар — бу катта гуноҳдир. Ал-Ворисдан сўра: ҳар ҳолатда У белгилаган ҳукмларга содиқ қолишни насиб этсин.

5. Ал-Ворисдан сўра.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи шундай дуо қилар эдилар:

«Эй Аллоҳ! Қулоғим ва кўзимни мустаҳкам қил, уларни менга мерос қолдир, менга зулм қилганларга қарши ёрдам бер ва ҳаққимни олиб бер».
(Бухорий)

Бу дуони кундалик ҳаётингда ўқиб юр.

Қуръонда ҳам ворисин сўзи келган дуолар бор:

«Мени неъматли жаннатнинг меросхўрларидан қил».
(Қуръон, Шуаро 26:85)

«Закариё Парвардигорига дуо қилди: “Парвардигорим, мени якка қолдирма, Сен ворисларнинг энг яхшисисан”».
(Қуръон, Анбиё 21:89)

Валлоҳу таоло аълам.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Ворис!
Сен осмонлару ернинг ҳақиқий Меросхўрисан. Бизга берган дунёвий омонатларни Сен рози бўладиган йўлда ишлатишни насиб эт, Сенга қайтадиган кунни тез-тез эслашни ва шу илмга амал қилишни ўргат. Бизларни Сенинг қонунларингга содиқ қулларингдан қил ва энг олий жаннатни мерос қилиб олувчилардан қил. Омин.