АЛЛОҲНИНГ АЛ-АВВАЛ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-АВВАЛ (الأول)

Аллоҳ Ўзини Ал-Аввал деб Қуръонда бир марта зикр қилади. Ал-Аввал — бошланиши ҳам, охири ҳам бўлмаган Зотдир. Ундан олдин ҳеч нарса йўқ. У Ўзи-ўзидан мавжуд, барча нарса Ундан келиб чиққан ва вужудга келган ҳар бир нарсанинг сабабчисидир.

Азалий Мавжуд

Аввал сўзи ҳамза–вов–лом илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади. Биринчи маъно — биринчи бўлиш ёки олдин бўлиш. Иккинчи маъно — қайтиш ёки орқага қайтиб келиш. Учинчи маъно — энг олдинда туриш, пешқадам бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 170 марта, тўрт хил ясалма шаклда келган. Масалан:
الأولى — “биринчи”,
يا أولي — “эй эгалар”,
آل — “оила, авлод”,
الأولين — “олдингилари”,
تأويله — “таъвили”.

Луғавий жиҳатдан ал-аввал — бошқалардан олдин бўлган, пешқадам Зот маъносини билдиради. Аллоҳнинг Ал-Аввал экани — Унинг мавжудлигига ҳеч қандай бошланиш йўқлигини англатади (Ал-Байҳақий). У барча нарсадан олдин, ҳеч қандай чегарасиз мавжуд бўлган (Ибн Жарир ат-Табарий). Ал-Аввал биринчи бўлишга тўла ҳақлидир, чунки Ундан олдин ёки У билан бирга ҳеч нарса бўлмаган (Ал-Хаттобий). Бу маънолар Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтган қуйидаги ҳадисда ҳам жамланган:

«Эй Аллоҳ! Сен Аввалсан, Сендан олдин ҳеч нарса йўқ…»
(Муслим)

Ал-Аввал Ўзи айтади:

«У — Аввалдир ва Охирдир, Зоҳирдир ва Ботиндир. У ҳар бир нарсани Билувчидир»
(Қуръон, 57:3)

Яратилишнинг аввали

Ал-Аввал, «У осмонлару ерни олти кунда яратган Зотдир. Унинг Арши эса сув устида эди. Бу билан сизларнинг қайсингиз амал жиҳатдан яхшироқ эканингизни синаш учун (яратди)»

(Қуръон, 12:7)

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Аллоҳ бор эди, Ундан бошқа ҳеч нарса йўқ эди. Унинг Арши сув устида эди. У осмондаги Китобда барча нарсани ёзди ва осмонлару ерни яратди»
(Бухорий)

Бу оят ва ҳадислар Аллоҳ азза ва жаллнинг Арши осмонлар ва ер яратилишидан олдин сув устида бўлганини баён қилади.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Аллоҳни ҳаётингизда биринчи ўринга қўйинг.
   Биз Аллоҳнинг Аввал эканини биламиз, лекин кундалик ҳаётимизда ҳам Уни биринчи қўяпмизми? Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар: «Ким охиратни асосий мақсад қилса, Аллоҳ унинг қалбига бойлик солади, ишларини тартибга келтиради ва дунё унга ўзи истамай келади. Ким дунёни асосий мақсад қилса, Аллоҳ унинг кўз олдига камбағалликни қўяди, ишларини парчалаб қўяди ва унга дунёдан фақат тақдир қилингани келади» (Термизий).
   
   Кунингизни нима билан ўтказиш ҳақида ўйланг: фақат кийим, овқат, савдо ва учрашувларми? Ёки намозни вақтида ўқиш, ғийбатдан сақланиш ва ҳар кунлик Қуръон қироатим ҳақидами? Унинг амрларини бажариш ва қайтарганларидан сақланиш кунингизнинг энг катта ташвиши бўлсин.

2. Собиқунлардан бўлинг.
   Мол йўқ бўлади, мансаблар кетади, одамлар келиб-кетади, аммо яхши амаллар қолади. Яхшиликда пешқадам бўлганлардан — собиқунлардан бўлинг. «Сўнг Биз Китобни бандаларимиздан танлаганларимизга мерос қилиб бердик. Улардан баъзилари ўзларига зулм қилувчи, баъзилари ўртача, баъзилари эса Аллоҳнинг изни билан яхшиликларда пешқадамдирлар. Ана шу — улуғ фазлдир» (Қуръон, 35:32)

3. Намозни биринчи ўринга қўйинг.
   Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар: «Қиёмат куни банда ҳисоб бериши бошланадиган биринчи амал — намоздир» (Абу Довуд, Насоий, Ҳоким).
   
   Бу ҳақиқат устида тафаккур қилинг ва кундалик ишларингизни намозга мослаштиринг, намозни ишларингизга эмас. Намозни тўғри ўқишни ўрганинг, унда айтаётган сўзларингизни тушунинг, вақтида ўқишга интилинг ва Ал-Аввалдан намозни биринчи ўринга қўйишда ёрдам сўранг.

4. Уни биринчи рози қилинг — У сизни зийнатлайди.
   Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар: «Ким одамларни рози қилиш учун Аллоҳни ғазаблантирса, Аллоҳ ҳам ундан, одамлар ҳам ундан норози бўладилар. Ким эса Аллоҳни рози қилса, одамлар норози бўлса ҳам, Аллоҳ ундан рози бўлади… ва Аллоҳ уни одамлар кўзида гўзал қилади» (Табароний). Ҳаммани доим рози қилиб бўлмайди. Ҳар бир ишингизда аввал Аллоҳ азза ва жаллнинг розилигини кўзланг — У одамлар кўзида ҳам сизга гўзал мақом ато этади, иншаАллоҳ.

5. Ўқиш ва ўрганишда Қуръонни биринчи ўринга қўйинг.
   Қуръонни тушуниш, қироат қилиш ва у билан амал қилишни барча таълимингизнинг асоси қилинг — ҳатто кунига ўн дақиқа бўлса ҳам.

Аллоҳ яхшироқ билувчидир.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Аввал!
Сен бошланишсиз ва охирсиз Зотсан. Иймонимизда ва амалларимизда Сени ва Сенинг розилигингни биринчи ўринга қўйишга ҳидоят қил. Намозларимизга устуворлик беришга ёрдам бер. Қуръонингга ва Аҳли Байтга бўлган муҳаббат ва яқинлик билан бизларни зийнатла ва яхшиликда пешқадам бўлганлардан қил. Омин.