АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҲОДИЙ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Аллоҳ Ўзини Ал-Ҳодий — Ҳидоят Қилувчи Зот — деб Қуръонда икки марта зикр қилади.
Ал-Ҳодий — мукаммал ҳидоят берувчи Зотдир. Мўминлар У орқали ҳидоят топадилар ва Унинг ҳидояти билан барча махлуқот ўзлари учун фойдали бўлган йўлга бошқарилади.

Тўғри йўлга бошловчи, ҳақ йўл Ҳидоятчиси

Ал-Ҳодий сўзи ҳа–дол–я илдизидан келиб чиққан бўлиб, икки асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — тўғри йўлга бошлаш, ҳақ йўлни кўрсатиш.
Иккинчи маъно — меҳр ва мулойимлик билан тўғри йўлни кўрсатиб, мақсадга етгунча етаклаш.

Бу илдиз Қуръонда 316 марта, ўн икки хил шаклда келган. Масалан: ал-ҳудо (ҳидоят), яҳдий (ҳидоят қилади), ҳадийятан (ҳадя), ал-ҳадий (қурбонлик ҳайвони), ал-муҳтадин (ҳидоят топганлар).

Луғавий жиҳатдан ҳадаа — ҳидоят қилиш феъли бўлиб, ҳидоя фақат йўл кўрсатишни эмас, балки мулойим ва меҳрибон тарзда етаклашни ҳам англатади. Аллоҳ таолога нисбатан У — махлуқотни ҳидоят қилувчи ягона ҳақиқий Ҳидоятчидир. Ал-Ҳодий коинотда ҳидоят аломатларини яратган: юлдузлар ва ой орқали йўл топиш, қалбларни ҳаққа йўналтирувчи маънавий ҳидоят, ҳамда зарарни англаш учун берилган ҳис-туйғулар — буларнинг барчаси Унинг ҳидоятидандир.

Ал-Ҳодий Ўзи айтади:
«Албатта, Аллоҳ иймон келтирганларни тўғри йўлга ҳидоят қилувчидир».
(Қуръон, 22:54)

«Ҳар бир пайғамбар учун жиноятчилардан душман қилдик. Аммо Роббинг ҳидоят қилувчи ва ёрдамчи сифатида етарлидир».
(Қуръон, 25:31)

Ҳидоятнинг тўрт тури

Уламолар Аллоҳ таолонинг ҳидоятини тўрт турга бўлганлар.

1. Умумий ҳидоят
Бу бутун махлуқот учун бўлган ҳидоятдир: ўсимликлар, минераллар, ҳайвонлар ва бошқалар. Барчаси Ал-Ҳодий томонидан ўзлари учун энг мос тарзда йўналтирилган. Асалариларнинг меҳнати, қушларнинг кўчиши, чақалоқнинг эмизилиши, ҳис-туйғуларнинг ишлаши — буларнинг барчаси шу ҳидоятдандир.

«Роббимиз — ҳар бир нарсага ўз шаклини бериб, сўнг уни ҳидоят қилган Зотдир».
(Қуръон, 20:50)

2. Инсон ва жинлар учун ҳидоят
Бу пайғамбарлар ва расуллар орқали яхшилик ва ёмонлик йўлларини аниқ қилиб кўрсатишдир.

«Албатта, сен тўғри йўлга ҳидоят қиласан».
(Қуръон, 42:52)

3. Тавфиқ ва илҳом орқали ҳидоят
Бу қийинчилик пайтида қалбнинг мустаҳкам бўлиши, иймон ва ишонч билан ҳаракат қилишдир.

«Аллоҳнинг изнисиз ҳеч бир мусибат етмайди. Ким Аллоҳга иймон келтирса, У унинг қалбини ҳидоят қилади».
(Қуръон, 64:11)

Айрим пайтларда тўғри жойга тушиб қолиш, керакли сўзни эшитиш ёки керакли инсон билан учрашиш ҳам Аллоҳнинг ҳидоятидир.

4. Охиратда муваффақиятга етказувчи ҳидоят
Бу солиҳ мўминларни Жаннатга етакловчи ҳидоятдир.

«… Агар Аллоҳ бизларни ҳидоят қилмаганида эди, ҳеч қачон ҳидоят топмаган бўлар эдик».
(Қуръон, 7:43)

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Доимо ҳидоят сўраб туриш
Агар ҳақиқатни чин дилдан изласангиз, Ал-Ҳодий сизга ҳидоят беради. Мўмин ҳар куни намозда камида ўн етти марта шундай дейди:

اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ

Маъноси:
Бизларни тўғри йўлга ҳидоят қил.

Нега Исломда бўла туриб ҳам ҳидоят сўраймиз? Чунки ҳидоятнинг даражалари бор ва инсон доимий ҳидоятга муҳтождир. Ҳеч ким адашишдан омонда эмас.

2. «اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ»ни ҳис қилиб айтиш
Ҳақиқий ҳидоят босқичлари бор: ҳақиқатни билиш, ҳидоятни хоҳлаш, унга амал қилиш, унда собит қолиш ва йўлдаги тўсиқларнинг олиб ташланиши. Бу маъноларни ҳис қилиб, ҳар гал чин дилдан ҳидоят сўраб айтинг.

3. Ҳар бир ишда Ал-Ҳодийдан ҳидоят сўраш
Қачон иккиланаётган бўлсангиз, йўлни йўқотгандек ҳис қилсангиз ёки қарор қабул қилиш керак бўлса, аввал Аллоҳга мурожаат қилинг. Дуони «Яа Ҳодий» деб бошлаш мумкин. Истихора намози ҳам ҳидоят сўраш воситаларидандир.

4. Ҳидоят учун шукр қилиш ва яхшилик қилиш
Жаннатда мўминлар шундай дейдилар:
«… Агар Аллоҳ бизларни ҳидоят қилмаганида эди, ҳидоят топмаган бўлар эдик».
(Қуръон, 7:43)

Ҳидоят — энг буюк ҳадядир. У учун ҳар куни шукр қилинг.

«Биз уни йўлга бошладик — хоҳ шукр қилсин, хоҳ ношукр бўлсин».
(Қуръон, 76:3)

Шукр қилиш ҳидоятни зиёда қилади:
«Агар шукр қилсангиз, албатта, сизларга зиёда қиламан».
(Қуръон, 14:7)

«Аллоҳ ҳидоят топганларни янада ҳидоятда зиёда қилади».
(Қуръон, 19:76)

5. Бошқаларни тўғри йўлга чақириш
Аввало ўз хулқингиз билан намуна бўлинг. Лекин билинг: ҳақиқий ҳидоят фақат Ал-Ҳодийдан.

«Албатта, сен севганингни ҳидоят қила олмайсан, лекин Аллоҳ хоҳлаганини ҳидоят қилади».
(Қуръон, 28:56)

Ал-Ҳодийдан сўраш

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи Ал-Ҳодийдан илтижо қилиб ўқиган гўзал дуоларидан бири: يَامُقَلِّبَالْقُلُوبِثَبِّتْقَلْبِىعَلَىدِينِكَ

Маъноси: Эй қалбларни айлантирувчи Зот, қалбимни Сенинг динингда собит қил.
(Термизий)

Эй Аллоҳ, эй Ал-Ҳодий!
Сен мутлақ Ҳидоятчисан. Бизларни тўғри йўлга бошла, ҳар бир ишда Сендан ҳидоят сўрашни насиб эт, ҳидоятинг учун шукр қилувчилардан қил. Бошқаларни Исломга чақиришда ёрдам бер ва бизларни Жаннатга етказувчи охирги ҳидоят билан муваффақ қил. Омин.