АЛЛОҲНИНГ АШ-ШАҲИД ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АШ-ШАҲИД   الشهيد

Аллоҳ Ўзини Аш-Шаҳид — Ҳамма Нарсага Доимий Гувоҳ, Кўрувчи Зот — деб Қуръонда 18 марта зикр қилади. Аш-Шаҳид — Унинг назари ва гувоҳлигидан ҳеч ким қочиб қутула олмайдиган Зотдир. У ошкор ва яширин бўлган барча нарсани тўлиқ билиб турувчи, ҳар жойда ва ҳар вақт гувоҳ бўлувчи Зотдир. Аш-Шаҳид — барча яратилиш, фикрлар ва амалларга гувоҳ бўлувчи, Қиёмат кунида эса энг олий ва ҳал қилувчи Гувоҳдир.

Шаҳид сўзи шин–ҳа–дол илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади. Биринчи маъно — гувоҳ бўлиш. Иккинчи маъно — шаҳодат бериш, гувоҳлик қилиш. Учинчи маъно — бирор нарсани билиш ва ундан хабардор бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 160 марта, тўққиз хил ясалма шаклда келган. Масалан:
يشهد — “гувоҳлик қилади”,
أشهدوا — “гувоҳ қилинглар”,
شهادة — “гувоҳлик”,
شهداء — “гувоҳлар, шаҳидлар”.

“Аш-Шаҳид” сўзи араб тилида “гувоҳ бўлувчи”, “шаҳодат берувчи” деган маънони англатади. Аллоҳнинг “Аш-Шаҳид” исми эса ҳар бир нарса ва ҳодисага ҳозиру нозир, яъни борлиқда бўлаётган барча ишларни кўриб-билиб туриб, уларга гувоҳлик берувчи Зот дегани. Ҳеч бир сирли амал ёки яширин воқеа ҳам У Зотнинг кузатувидан четда қолмайди. Демак, махфий ва ошкора барча воқелик устидан доимо шоҳид бўлиб турувчи ягона зот фақат Аллоҳдир.

Аш-Шаҳид айтади: «Айт: “Қайси нарса энг буюк гувоҳдир?” Айт: “Аллоҳ мен билан сизларнинг орангизда Гувоҳдир. Бу Қуръон менга сизларни ва у кимга етса, ўшани огоҳлантиришим учун нозил қилинди”» (Қуръон, 6:19).

«Аллоҳ ҳар бир нарсага Гувоҳдир» (Қуръон, 58:6).

«Аллоҳ гувоҳ сифатида етарлидир» (Қуръон, 4:79)

«Аллоҳ Ўзи гувоҳлик берадики, Ундан ўзга илоҳ йўқ. Фаришталар ва илм аҳли ҳам гувоҳдирлар» (Қуръон, 3:18)

“Аш-Шаҳид” исмини билиш мўминнинг онгли ҳаётига жуда катта таъсир қилади. Аввало, ҳар бир банда бу дунёдаги барча ишларига Аллоҳ гувоҳ эканига ишонса, у сезилар- сезилмас ҳар бир ҳаракатини тўғрилай бошлайди. Ёлғиз қолганида ҳам, одамлар орасида бўлганида ҳам бир хил тўғри йўл тутади – чунки яхшиликни ҳам, ёмонликни ҳам Аллоҳ кўриб турганини эслайди. Бу эслаш тақво ва ихлосни оширади: банда фақат Роббиси кўриб-биладиган яширин амалларни ҳам холис ният билан бажаради, риёдан сақланади. Қолаверса, Сиз бошқалар томонидан ноҳақликка учрасангиз, туҳмат, ғийбат ёки зўравонликка дуч келсангиз, билинг — Аш-Шаҳид сизнинг Гувоҳингиздир ва адолат қарор топади..

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар: «Ким “Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ” деб гувоҳлик берса, жаннатга киради» (Муслим). Иймон шаҳодати — фақат тил билан айтиладиган сўз эмас, балки ҳаёт тарзидир. «Мен гувоҳлик бераман» деганда, сўзингизда ҳам, амалингизда ҳам Аллоҳни барчадан устун қўйишингиз, Уни Яратувчи, Эга ва Ҳукмрон деб тан олишингиз, фақат Унга ибодат қилишингиз назарда тутилади. 

Аш-Шаҳид исми замонавий ҳаётда ҳам катта тарбиявий аҳамиятга эга. Бугунги кунда кузатув камералари ҳар бир жойни қамраб ололмаганидек, инсон феълан ёки виртуал оламда баъзи ишларини махфий бажараётгандек туюлади. Аммо мўмин киши учун энг асосий “камера” – бу Аллоҳнинг доимий кузатувидир. Масалан, интернетда аноним тарзда ёмонлик қилаётган кимса одамлардан яширина олса-да, Аллоҳдан махфий қола олмайди – Зеро Аллоҳ ҳар бир нарсага гувоҳдир. Шуни англаган инсофли мўмин виртуал муҳитда ҳам ахлоққа риоя қилади, ҳақорат ва фирибдан тийилади. 

Шунингдек, жамиятда ҳеч ким кўрмайдиган вазиятларда ҳам қонун ва келишувларга вафо қилиш одати қарор топади – чунки “Аллоҳ кўриб турибди” деган туйғу уни тўхтатиб туради. Ҳар бир ишларимизнинг ҳисобини берадиган Шоҳид борлигига иймон замонавий инсонни янада масъулиятли, ростгўй ва адолатли қилишда муҳим омилдир. Зеро, дунёдаги ҳеч бир сир Қиёмат кунида Аллоҳнинг гувоҳлигидан четда қолмайди

Эй Аллоҳ, эй Аш-Шаҳид! Сен барча нарсага гувоҳсан. Бизларни шаҳодат билан яшайдиган ва уни ҳаётимизда татбиқ қиладиган бандаларингдан қил. Ўлим пайтимизда иймон шаҳодатини айтишни насиб эт. Бизларни доимо ҳақиқат тарафида тургувчилардан қил ва пайғамбарлар ҳамда шаҳидлар билан бирга энг олий жаннатда жамла. Омин.