АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҲАКИМ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Ҳаким — Энг Ҳикматли, Энг Одил Зот — деб Қуръонда ўттиз уч марта зикр қилади.
Ал-Ҳаким — мутлақ ҳикмат соҳиби бўлган Зотдир. У ҳеч нарсани беҳуда яратмаган ва ҳеч қандай ҳукмни бемаъни қўймаган. Ал-Ҳаким Ўз илоҳий иродасини мукаммал ҳикмат билан амалга оширади: ҳукм қилади, тақдир қилади, синов беради ёки енгиллик ато этади — барчасини энг тўғри шаклда, энг тўғри жойда ва энг тўғри вақтда қилади. У яратишда ҳам, камолга етказишда ҳам, амр қилишда ҳам, сўз ва амалларида ҳам мутлақ ҳикмат соҳибидир.

Энг Ҳикматли, Олий Ҳукмдор ва Бунёдкор

Ҳаким ва Ҳаким (Ҳоким) сўзлари ҳа–коф–мим илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади:

1. бирор нарсани чеклаш ёки тўсиш;

2. ҳикматли бўлиш, нарсаларнинг ҳақиқий моҳиятини билиш;

3. ҳукм қилиш, қарор чиқариш ва ишларни ўз ўрнига қўйиш.

Бу илдиз Қуръонда 210 марта, ўн уч хил шаклда келган. Масалан: яҳкуму (“ҳукм қилади”), ҳукман (“ҳикмат, ҳукм”), ал-ҳикмаҳ (“ҳикмат”).

Бу сифат Аллоҳ таоло қўйган барча қонунлар инсонни ёмонликдан қайтариш учун эканини кўрсатади. Унинг барча ҳукмлари бизнинг манфаатимиз учундир. Ал-Ҳаким барча ишларни энг аниқ ва энг мукаммал тарзда амалга оширади, чунки У ҳисоблашни, ўлчашни ва бунёд қилишни комил даражада билувчи Зотдир.

Ал-Ҳаким Ўзи марҳамат қилади:
«Эй Мусо! Албатта, Мен Аллоҳман — Азиз ва Ҳаким Зотман».
(Қуръон, 27:9)

«Алиф, Лом, Ро. Бу — оятлари мукаммал қилинган, сўнгра барча нарсадан хабардор ва Ҳаким Зот томонидан баён қилинган Китобдир».
(Қуръон, 11:1)

«Унга олдидан ҳам, ортидан ҳам ботил келмайди. У Ҳаким ва Ҳамид Зот томонидан нозил қилинган».
(Қуръон, 41:42)

Илм, Қудрат ва Ҳикмат

Илм ва ҳикмат — муваффақият учун бирга бўлиши шарт бўлган икки сифатдир. Агар илм бўлиб, уни ҳикмат билан қўлламаса, ундан қандай фойда? Ёки ҳикматли бўлиб, билим бўлмаса, қай даражага етилади? Шу сабаб Аллоҳнинг Ал-Ҳаким исми кўпинча Ал-Алим (Энг Билувчи) билан бирга келади. Шунингдек, энг кўп такрорланадиган жуфтликлардан бири — Ал-Ҳаким ва Ал-Азиздир. Бу бизга Аллоҳ таоло Ўз илми ва қудратини ҳамиша энг ҳикматли тарзда ишлатишини кўрсатади. У ҳаётда бизни махсус синовлар, қийинчиликлар ва имкониятлар билан синаб, Ал-Ҳакимга бўлган иймонимизни намоён қилишга имкон беради.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Ҳакимга ишониш
Агар Ал-Ҳаким сиздан бирор нарсани олса ёки берса, бунда албатта ҳикмат бор. Агар сизга ёқмайдиган воқеа содир бўлса, Ал-Ҳакимдан норози бўлиш ҳикматсизликдир. Мол йўқотдингизми, яқин инсондан ажралдингизми ёки қаттиқ истаган нарсангизга эриша олмадингизми? Қанча марта ҳаётда ортга қараб, аввал сизга оғир туюлган воқеалар ортидаги ҳикматни кўргансиз? Ҳикмат — қанчалик қийин бўлмасин, ҳар доим Ал-Ҳакимнинг ҳикматига ишонишдир.

«Аллоҳ Энг Билувчи ва Энг Ҳакимдир».
(Қуръон, 60:10)

2. Ал-Ҳакимнинг қонунларига маҳкам ёпишиш
Ал-Ҳаким қўйган барча қонунлар инсониятни тузатиш учун бўлиб, ҳаётни оғирлаштириш учун эмас. Бошқача айтганда, Унинг қонунлари сиз учун энг яхшисидир. Ал-Ҳаким сизни яратган ва муваффақият учун нима кераклигини аниқ билади. Агар ҳукмларни тушунмасак, қонунларни айбламайлик, ўз тушунчамизни ислоҳ қилайлик. Ҳукм фақат Ал-Ҳакимга тегишли эканини англаб, кундалик ҳаётда инсон қонунларидан устун қўйиб яшашни Ундан сўранг.

3. Ал-Ҳакимнинг яратишидаги комиллик устида тафаккур қилиш
Ал-Ҳакимнинг ҳикмати яратишда ҳам намоён. Қонимиздаги кислород ёки туз миқдори бир оз ўзгарса, дарҳол ҳалок бўламиз. Атрофингизга ва ўзингизга назар солиб, Ал-Ҳакимнинг гўзал ва мукаммал ҳикматини ҳис қилинг.

«У Ўзи яратган ҳар бир нарсани гўзал қилди ва инсонни яратишни лойдан бошлади».
(Қуръон, 32:7)

4. Ал-Ҳаким Китобини ҳамроҳ қилиш
Ҳикмат сифати — сиз ҳам интилмоқчи бўлган сифатдир. Ҳикматни Аллоҳни билиш орқали топасиз. Бу билим қаерда? Қуръон ва Суннатда. Шунинг учун Қуръонни ўқиб, тушуниб ва амал қилиб, уни яқин ҳамроҳингиз қилинг.

«Ё Син. Ҳаким Қуръонга қасам».
(Қуръон, 36:1–2)

Ал-Ҳакимнинг амрларига қанча кўп амал қилсангиз, шунча ҳикматли бўласиз.

5. Муомалада ҳикматли бўлиш
Неъматларни ҳикмат билан ишлатинг — уларни Ал-Ҳакимнинг розилиги учун сарфланг. Қанча инсонларда мол бор, аммо уни исроф қилади. Қанча инсонларда соғлиқ бор, аммо уни нотўғри ишлатади. Ҳикмат — ақл, мол, вақт ва қобилиятни Ал-Ҳакимни рози қилиш учун ишлатишдир. Шунингдек, одамларни Аллоҳга даъват қилишда ҳам ҳикмат билан ҳаракат қилинг.

6. Ал-Ҳакимдан тушуниш сўраш
Кундалик дуоларингизда Аллоҳдан Ислом динини тўғри тушунишни сўрашни унутманг.

Ал-Ҳаким айтади:
«Кимга ҳикмат берилса, унга жуда кўп яхшилик берилган бўлади».
(Қуръон, 2:269)

Эй Аллоҳ, эй Ал-Ҳаким!
Сен мутлақ ҳикмат соҳиби Зотсан. Бизларни Сенинг қарорларингдан рози бўлувчилардан қил. Ўзимизга, бошқаларга ва Сенинг даъватингни етказишда ҳикмат билан муомала қилишни насиб эт. Яратишинг устида тафаккур қилишга унда, Китобингни тўғри тушунишни ва унга мувофиқ амал қилишни ато эт. Омин.