АЛЛОҲНИНГ АЛ-ЖАМИЛ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳнинг Ал-Жамил — Энг Гўзал Зот — исми Қуръонда тўғридан-тўғри келмаган, аммо Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ривоят қилган ҳадисда келган.
Ал-Жамил — мутлақ гўзаллик соҳибидир ва яратилишда мавжуд бўлган ҳар қандай гўзалликнинг манбаидир. У Зотида, Исмларида, Сифатларида ва Амалларида комил ва энг гўзалдир.

Энг Гўзал Зот — Барча Гўзаллик Манбаи

Жамил сўзи жим–мим–лом илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади:

1. гўзал, олижаноб, яхши ва нафис бўлиш;

2. барчасини бир вақтда қамраб олиш;

3. туя (луғавий маънода).

Бу илдиз Қуръонда ўн бир марта, беш хил шаклда келган. Масалан:
الجمل — “туя”,
جملةً — “барчаси бир вақтда”,
جميلاً — “гўзал, олижаноб”.

Луғавий жиҳатдан жамил сўзи ташқи кўринишида, хулқ-атворида ёки амалларида гўзал сифатларга эга бўлган шахс ёки нарсани ифодалайди. Масалан:
هي جميلة — “у гўзал”.

Инсон ташқи жиҳатдан чиройли бўлиши мумкин, аммо ички сифатлари гўзал бўлмаслиги мумкин. Бошқалар эса ташқи кўриниши оддий бўлса ҳам, амаллари ва хулқи билан гўзал бўлади.
Фақат Аллоҳгина Ал-Жамилдир — У Зотида, Исмларида, Сифатларида ва Амалларида мутлақ гўзалдир. Яратилишдаги барча гўзаллик фақат Ундан келади.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ
(Муслим)

Маъноси:
Албатта, Аллоҳ гўзалдир ва гўзалликни яхши кўради.

Аллоҳнинг гўзаллиги

Инсон табиатан гўзалликка мойил; у гўзалликни одамлар ва нарсаларда излайди. Аммо бу дунёдаги барча гўзаллик Яратувчининг гўзаллиги олдида ҳеч нарса эмас. Яратилганлардаги ҳар қандай гўзаллик — Унинг қудратидан келган аксдир.

Аллоҳнинг гўзаллиги уч йўл билан намоён бўлади:

1. Зот гўзаллиги (جمال الذات)

Аллоҳ Ўзи гўзалдир. Ал-Жамил Ўзини нур пардаси билан ёпган ва яратилиш Унинг Зот гўзаллигини идрок қилишга қодир эмас.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

حِجَابُهُ النُّورُ، لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ
(Муслим)

Маъноси:
Унинг пардаси нурдир. Агар уни очса, Унинг юзидан чиққан улуғ нур кўзи етадиган барча яратилганларни ёндириб юборар эди.

Охиратда энг улуғ неъмат — нажот топган мўминларнинг Аллоҳнинг гўзал Зотини кўришидир. Аллоҳ таоло айтади:

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ ۝ إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ
(Қуръон, 75:22–23)

Маъноси:
У кунда баъзи юзлар порлоқ бўлиб, Роббиларига назар солиб турарлар.

Дўзах аҳли учун эса Аллоҳни кўра олмаслик азоб устига азоб бўлади.

2. Сифатлар гўзаллиги (جمال الصفات)

Аллоҳнинг барча Исмлари ва Сифатлари мутлақ комил ва гўзалдир. Аллоҳ таоло айтади:

وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا
(Қуръон, 7:180)

Маъноси:
Аллоҳнинг гўзал Исмлари бор, Унга ўша Исмлар билан дуо қилинглар.

3. Амаллар гўзаллиги (جمال الأفعال)

Аллоҳнинг барча амаллари мутлақ гўзалликка эга. Унинг раҳмати, адолати, ҳикмати ва муҳофазаси мукаммал ўлчов билан амалга ошади. Аллоҳ таоло айтади:

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا
(Қуръон, 6:115)

Маъноси:
Роббингнинг каломи ростлик ва адолат билан комил бўлди.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ташқи кўринишга эътибор бериш

Бир киши Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳига келиб сўради:
— Агар инсон кийимлари ва пойабзали чиройли бўлишини яхши кўрса-чи?

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи жавоб бердилар:

إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ أَنْ يَرَىٰ أَثَرَ نِعْمَتِهِ عَلَىٰ عَبْدِهِ
(Термизий)

Маъноси:
Албатта, Аллоҳ бандасида Ўз неъмати асарини кўришни яхши кўради.

Ал-Жамил бизга кийим ва зийнат берди ва У бандаларида Ўз неъматининг асарини кўришни яхши кўради. Аммо бу исрофсиз бўлиши шарт.

2. Ички гўзалликка интилиш

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ташқи кўринишдагина эмас, балки хулқ-атворда ҳам гўзал эдилар. Ички гўзаллик — Ал-Жамилга шукр қилиш ва амалларни фақат Унинг ризоси учун қилишдир.

Аллоҳ таоло айтади:

يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا ۖ وَلِبَاسُ التَّقْوَىٰ ذَٰلِكَ خَيْرٌ
(Қуръон, 7:26)

Маъноси:
Эй Одам болалари! Биз сизларга авратингизни ёпадиган ва зийнат бўладиган кийим туширдик. Аммо тақво кийими — энг яхшисидир.

3. Гўзаллик синов эканини унутмаслик

Юсуф алайҳиссаломга инсон гўзаллигининг ярми берилган эди.
(Муслим)

Гўзаллик — Ал-Жамилдан келган синов. У сизни кибрга олиб бораяптими ёки шукрга? Ҳар бир гўзалликни кўрганда унинг манбаи Аллоҳ эканини эслаб تبارك الله (Аллоҳ баракали ва улуғдир) деб айтинг.

4. Ортиқча мақтовдан сақланиш

5. Аллоҳнинг гўзаллиги билан руҳланиш

Ал-Жамилни кўп зикр қилинг ва охират учун амал қилинг.

اللَّهُمَّ يَا جَمِيلُ زَيِّنَّا بِالْجَمَالِ ظَاهِرًا وَبَاطِنًا، وَلَا تَجْعَلْنَا نَنْسَىٰ أَنَّكَ مَصْدَرُ كُلِّ جَمَالٍ، وَارْزُقْنَا شُكْرَ نِعْمَتِكَ، وَاجْعَلْنَا مِمَّنْ يَنْظُرُونَ إِلَىٰ وَجْهِكَ فِي الْجَنَّةِ. آمِينَ

Маъноси:
Эй Аллоҳ, эй Ал-Жамил! Бизларни ташқи ва ички гўзаллик билан зийнатла. Барча гўзалликнинг манбаи Сен эканингни унутмасликни, Неъматларинг учун шукр қилишни насиб эт. Бизларни Жаннатда Сенинг гўзал Зотингга назар солувчилардан қил. Омин.