АЛЛОҲНИНГ АР-РАҚИБ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АР-РАҚИБ (الرقيب)

Аллоҳ Ўзини Ар-Рақиб — Кузатувчи, Ҳамма нарсани Қамраб Олувчи, Гувоҳ Зот — деб Қуръонда уч марта зикр қилади. Ар-Рақиб — қалбларда яширинган нарсаларни кўрувчи Зотдир. У банданинг қилган ишлари учун унинг нафсини жавобгар қилади. У ҳар доим ва ҳар жойда кузатувчи, инсонларнинг амаллари, фикрлари ва ҳис-туйғуларини тўлиқ билувчидир. Ар-Рақиб шу билан бирга Бошқарувчидир; бутун яратилиш ишларини мукаммал режа билан сақлайди ва тартибга солиб туради.

Кузатувчи, Назорат Қилувчи ва Бошқарувчи Зот

Рақиб сўзи ро–қоф–бо илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади. Биринчи маъно — қараш, кузатиш, назорат қилиш ва ҳушёр туриш. Иккинчи маъно — бирор нарсани асраш ва парвариш қилиш учун масъул бўлиш. Рақиб — муҳофаза қилиш, сақлаш ва бошқаришни ўз ичига олган ҳолда масъулиятни ўз зиммасига олувчи Зотдир. Учинчи маъно — эътибор бериш, ҳисобга олиш ва ҳурмат қилиш.

Араб тилида рақиб — бирор иш ёки гуруҳни назорат қилувчи шахс маъносида ишлатилади. Масалан, рақиб ал-жайш — қўриқчи ёки қўмондон, рақиб ал-қавм — одамларни кузатиб, муҳофаза қилувчи шахс. Марқаб — баланд жой бўлиб, у ердан қуйидаги нарсалар кузатилади. Рақаба эса бўйин маъносини билдиради, чунки у тик ҳолда туради.

(Ибн Манзур, Лисон ал-Араб)

Ар-Рақиб Ўзи айтади:

«Албатта, Аллоҳ сизлар устингизда доимий Кузатувчидир»
(Қуръон, 4:1)

«Аллоҳ ҳар бир нарса устидан Кузатувчидир»
(Қуръон, 33:52)

«…Сен мени олиб кетганингдан кейин, улар устидан Кузатувчи Ўзинг бўлдинг. Сен ҳар бир нарсага Гувоҳсан»
(Қуръон, 5:117)

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ҳеч қачон ёлғиз эмаслигингизни билинг.
   Ўтмишдаги бир олим шундай насиҳат қилган:
   «Ётишдан олдин, уйғонганда ва уйдан чиққанда шундай деб такрорланг: “Аллоҳ мени кўряпти, Аллоҳ мени кузатяпти, Аллоҳ менга гувоҳдир”».

Бу ҳолат муроқаба деб аталади — яъни Аллоҳнинг ҳар бир ҳаракатингизни кузатаётганини ҳис қилиш. Ниятларингизни пок сақлаш ва амалларингизни тўғри қилиш учун У билан суҳбат қилиб, дуо қилинг. Агар сиз ҳурмат қилган инсон кузатиб турган бўлса, ўзингизни яхшироқ тутадиган бўласиз. Бас, Аллоҳ кузатиб турганда-чи? Шунинг учун садақани кўпроқ беринг ва Ар-Рақибни рози қилишга интиланг.

2. Сўзларингизга эътибор беринг.
   Кўпчилик катта гуноҳлардан сақланади, лекин ҳар куни сўзлари орқали минглаб гуноҳларга йўл қўяди. Ҳар бир айтган сўзингизда ўзингиздан сўранг: бу Аллоҳни рози қиладими ёки ғазаблантирадими?

Аллоҳ айтади:
«Инсон бирор сўз айтмасинки, унинг ёнида тайёр турган кузатувчи бўлмаса»
(Қуръон, 50:18)

3. Васваса пайтида Ар-Рақибни эслаб қолинг.
   Ҳар қачон ҳаром ишга ёки фарзни тарк этишга мойил бўлсангиз, Ар-Рақиб сизни кузатаётганини эслаб қолинг. Осмонга қараб, Аллоҳга “йўқ” деб айта оласизми?

4. Ўзингизга ҳам рақиб бўлинг.
   Ўз нафсингизни назорат қилинг, яхшиликка буюринг ва ёмонликдан қайтаринг. Шунингдек, шайтон ва унинг ҳийлаларидан огоҳ бўлиб юринг.

5. Ар-Рақибга дуо қилинг.
   Юнус алайҳиссалом қоронғуликларда — қоринда, денгизда ва тун зулматида — нима деди?

«Сендан ўзга илоҳ йўқ. Сени поклайман. Албатта, мен золимлардан бўлдим»
(Қуръон, 21:87)

Бу дуони ёдлаб олинг ва Ар-Рақибга илтижо қилинг. Юнус алайҳиссалом ёлғиз эди, аммо уни доимо кузатиб турган Зотга тавба қилди. Қачон ёлғиз қолсангиз — жисман ёки руҳан — Ар-Рақибдан мағфират сўранг, У сизга чиқиш йўлини очиб беради.

Эй Аллоҳ, эй Ар-Рақиб!

Сен барча нарсани кузатувчи ва бошқарувчи Зотсан. Қалбларимиз ва бурчларимиз устидан ҳушёр бўлишга ҳидоят эт. Бизларни эҳсон билан зийнатла — Сени кўриб тургандай ибодат қилишга, агар кўрмасак ҳам, Сен бизни кўриб турганингни ҳис қилишга муваффақ қил. Ниятларимизни поклашга ёрдам бер, Сенинг кузатувингни доимо эслаб юришни насиб эт ва шу онгни яхши амалларимизни кўпайтириш ва ёмон одатлардан сақланишимизга сабаб қил. Омин.