АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУЪИД ИСМИ ВА МАЪНОСИ

المُعِيد

Аллоҳ Ўзини Ал-Муъид — яратилган нарсани яна қайтарувчи, тарқалганни қайта жамловчи ва узилганни яна боғловчи Зот сифатида танитади. Ал-Муъид исми қайтишни оддий такрор сифатида эмас, балки тарқалишдан кейин жамланиш, узилишдан кейин эса қайта боғланиш сифатида англатади. Бир нарса йўқолгандек туюлса ҳам, унинг қайта қайтиши тасодиф эмас, балки илоҳий иродага боғлиқ жараёндир.

Ал-Муъид исми Ал-Мубдиъ исми билан узвий боғлиқ ҳолда тушунилади. Ал-Мубдиъ аввал намунасиз яратишни ифода этса, Ал-Муъид шу яратишдан кейин келадиган қайтишни билдиради. Шу боис яратиш бир йўналишли ҳаракат эмас, балки бошланиш ва қайтиш ўртасидаги илоҳий тартиб экани очилади. Борлиқ фақат пайдо бўладиган ҳолат эмас, балки қайта тикланиш ва қайта боғланиш имкони сақланиб қоладиган тартибдир.

Ал-Муъид сўзи ع-و-د (ъа–вов–дол) илдизидан келиб чиққан бўлиб, луғавий жиҳатдан “қайтармоқ”, “яна олиб келмоқ”, “орқага қайтармоқ” маъноларини қамраб олади. Бу илдизда урғу узлуксиз давомга эмас, балки кетишдан кейинги қайта келишга қаратилган. Аллоҳга нисбатан эса Ал-Муъид — тарқалганни қайта жамловчи, узилганни яна боғловчи ва ўз чиққанни ҳикмат билан қайтарувчи Зот эканини билдиради.

Қуръонда Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
«وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ» —
«У яратишни бошлайди, кейин уни қайтаради» (Рум, 30:27).
Бу оятда қайтиш тасодиф сифатида эмас, балки илк яратиш қандай илоҳий ирода билан бўлган бўлса, шу иродага боғлиқ равишда амалга ошиши баён қилинади.

Ал-Муъид исмини англаш йўл узилишини мутлақ ниҳоя ёки якун деб қабул қилмасликка олиб келади. Ҳаётда алоқа ва муносабатлар узилиши, режалар тўхтаб қолиши ёки ҳаракат йўналиши ўзгариши мумкин, лекин бу жараёндан чиқиб кетишни англатмайди. Ал-Муъид маъноси узилган нарсанинг қайта боғланиши мумкинлигини кўрсатади ва қарор қабул қилишда шошқалоқликдан сақлайди.

Ал-Муъид исми билан яшаш барқарорлик туйғусини шакллантиради. Ҳаётда режалар бузилиши, йўллар узилиши ёки интилишлар тўхтаб қолиши мумкин. Бундай пайтларда ҳаракат маъносиз бўлиб қолгандек туюлади. Ал-Муъид эса узилишни охир деб қабул қилмасликка олиб келади: қайта уриниш заифлик эмас, балки ҳаётнинг табиий давоми экани равшанлашади. Шу ҳис саъйи-ҳаракатни қатъият билан давом этиришга ундайди.

Ал-Муъиднинг маъноси инсон учун ўзини қайта кўриб чиқиш имконини ҳам очади. Адашиш ёки нотўғри қарорлар охирги нуқта эмаслиги англашилади. Қайта боғланиш ортга кетиш эмас, балки йўналишни тўғрилаб, ҳаракатни маъноли равишда давом эттиришдир. Шу орқали ҳаёт яна изчилликка қайтиб, ҳаракат мақсадга мос ҳолатга келади.

Эй Ал-Муъид, Сен тарқалганни яна жамловчи ва узилганни яна боғловчи Зотсан. Йўл узилгандек туюлган пайтларда бизларни ташлаб қўйма. Қайта боғланишга ва қайта тикланишга куч бер, қадамларимизни тўғри йўлга сол ва ҳар бир узилишдан кейин яна тўғри йўлни топа оладиган бандаларингдан қил.