АЛЛОҲНИНГ АЛ-КОФИЙ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-КОФИЙ (الكافي)

Аллоҳ Ўзини Ал-Кофий — Етарли бўлган Зот деб Қуръонда бир марта зикр қилади.

Ал-Кофий — Ўз бандалари учун етарли бўлган ягона Зотдир. Унга таваккул қилган ва Унга ишонганлар учун бошқа ҳеч кимга муҳтожлик йўқ. Ҳақиқий эҳтиёжларни қондирувчи, муҳофаза қилувчи ва қутқарувчи фақат Удир.

Ал-Кофий — барча эҳтиёжлар учун етарли бўлган Зот

Кофий сўзи коф–фа–я илдизидан келиб чиққан бўлиб, икки асосий маънони англатади:

1. етарли бўлиш, кифоя қилиш;

2. тўлиқ ҳимоя қилиш, асраш ва қутқариш.

Бу илдиз Қуръонда 33 марта, икки хил шаклда келган. Масалан:
وَكَفَىٰ — “ва етарлидир”,
يَكْفِيهِمْ — “уларга етарлидир”.

Луғавий жиҳатдан кофий — етарлилик сифатини ўз ичига олган Зотни англатади, кафо эса “кифоя қилиш” феълини ифодалайди.
Ал-Кофий — мўмин бандалари учун ҳар қандай эҳтиёжни осонлик билан ва истаган пайтида қондирувчи Зотдир.

Ал-Кофий Ўзи айтади:

أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ ۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِن دُونِهِ ۚ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ
(Қуръон, 39:36)

Маъноси:
Аллоҳ Ўз бандасига етарли эмасми? Улар сени Ундан бошқалар билан қўрқитадилар. Аллоҳ кимни адаштирса, унга ҳидоят қилувчи йўқдир.

Яна Аллоҳ таоло айтади:

إِنَّا كَفَيْنَاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ
(Қуръон, 15:95)

Маъноси:
Албатта, Биз сени масхара қилувчилардан кифоя қилдик (яъни муҳофаза қилдик).

Ал-Кофий ва бошқа Исмлар

Қуръонда كفى بالله (“Аллоҳ етарли”) ибораси кўпинча Аллоҳнинг бошқа гўзал Исмлари билан бирга келади. Масалан:

وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا
(Қуръон, 33:48)

Маъноси:
Аллоҳ Вакил сифатида етарлидир.

وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا
(Қуръон, 33:39)

Маъноси:
Аллоҳ Ҳисоб қилувчи сифатида етарлидир.

وَكَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا
(Қуръон, 4:166)

Маъноси:
Аллоҳ Гувоҳ сифатида етарлидир.

Бу маънога энг яқин Исм — Ал-Вакил. Уламолар айтадилар:
“تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ” — барча ишни Аллоҳга топширдим дегани,
“كَفَى اللَّهُ وَكِيلًا” — Аллоҳ ягона муҳофаза қилувчи сифатида етарли дегани.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Қатъий иймонга эга бўлинг
   Сиз Аллоҳ барча эҳтиёжларингизга етарли дейишингиз мумкин, лекин ҳаётингизда шу иймон билан яшаяпсизми? Ал-Кофийга бўлган ишонч — одамлардан қўрқмаслик, дунё молидан хавотир олмаслик демакдир. Ҳатто ўзингизни ҳимоя қила олмаётгандек ҳис қилсангиз ҳам, билингки, Ал-Кофий сизга етарли ёрдамчидир.

Аллоҳ таоло айтади:

وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَىٰ بِاللَّهِ نَصِيرًا
(Қуръон, 4:45)

Маъноси:
Аллоҳ Ҳомий сифатида ҳам, Ёрдамчи сифатида ҳам етарлидир.

2. Ҳисоб кунини эслаб юринг
   Аллоҳ таоло айтади:

اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَىٰ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا
(Қуръон, 17:14)

Маъноси:
Китобингни ўқи! Бугун сен ўзингга ҳисобчи сифатида етарлисан.

Бу — ҳеч кимга зулм қилинмаслигини англатади. Инсон ўзи қилган ҳар бир ишни кўради. Шуни эслаб, яхшиликлар билан тўлган амал дафтарини тайёрлашга интилинг.

3. Ўтмишдан ибрат олинг
   Аллоҳ таоло айтади:

وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا
(Қуръон, 17:17)

Маъноси:
Роббинг бандаларининг гуноҳларидан Хабардор ва Кўрувчи сифатида етарлидир.

Қуръонда келган ўтмиш қавмлар қиссалари — фақат тарих эмас, балки ибратдир. Аллоҳ уларга қандай муносабат қилганини кўриб, ўзингизни тузатинг.
كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا — Аллоҳ гувоҳ сифатида етарлидир.

4. Бошқаларнинг эҳтиёжини қондиришга интиланг
   Ал-Кофий мутлақ маънода етарли бўлган Зотдир. Аммо сиз ҳам қўлингиздан келганича бошқаларнинг эҳтиёжини қондиришга ҳаракат қилинг. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«اللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ»
(Муслим)

Маъноси:
Банда биродарининг ёрдамида экан, Аллоҳ ҳам ўша банданинг ёрдамида бўлади.

5. Бу Исм билан зикр қилинг
   Кун охирида, ухлашдан олдин қуйидаги зикрни айтинг:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا، وَكَفَانَا، وَآوَانَا، فَكَمْ مِمَّنْ لَا كَافِيَ لَهُ وَلَا مُؤْوِيَ

Маъноси:
Бизларни таомлантирган, сув берган, кифоя қилган ва паноҳ берган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Қанча одамлар борки, уларга етарли бўлувчи ҳам, паноҳ берувчи ҳам йўқ.
(Муслим)

Эй Аллоҳ, эй Ал-Кофий!

Сен бизлар учун етарли Зотсан. Бизларни Сенга қатъий ишонувчилардан қил. Катта-кичик барча ишларимизни Сенга топширишни насиб эт.