АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҚАЙЮМ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-ҚАЙЮМ (القيوم)

Аллоҳ Ўзини Ал-Қайюм — Мавжудотни барпо қилувчи, Ўзига таянадиган ва барчани ушлаб турувчи Зот — деб Қуръонда уч марта зикр қилади. Ал-Қайюм — Ўзи мавжуд бўлган, барча мавжудот эса У орқали ва У сабабли мавжуд бўладиган Зотдир. У ҳеч нарсага муҳтож эмас, ҳолбуки бутун яратилиш Унга тўлиқ муҳтождир!

Ўзига таянувчи, Барчани Ушлаб турувчи Зот

Қайюм сўзи қоф–вов–мим илдизидан келиб чиққан бўлиб, бешта асосий маънони англатади. Биринчи маъно — туриш ёки қомат ростлаш. Иккинчи маъно — мавжуд бўлиш ёки бошланиш. Учинчи маъно — давом этиш ва мавжуд бўлиб туриш. Тўртинчи маъно — асос қилиб қўйиш ёки барпо этиш. Бешинчи маъно — бошқариш ва тўғрилашдир.

Бу илдиз Қуръонда 660 марта, 22 хил шаклда келган. Масалан:
قاموا — “турдилар”,
أقيموا — “барпо қилинглар”,
استقاموا — “собит қолдилар”,
القوم — “қавм”,
القيامة — “Қиёмат”.

Қуръонда Ал-Қайюм исми доимо Ал-Ҳай (Абадий Тирик) исми билан бирга келади. Ал-Ҳай — абадий ҳаёт сифатини, Ал-Қайюм эса Ўзига таянувчи ва барча ҳаётни ушлаб турувчи ҳаёт сифатини англатади. Ал-Қайюм — Ўзини Ўзи барпо қилган, барча нарсалар Унинг устига қурилган Зотдир. У бутун яратилишни ризқлантиради ва бошқаради, ўзи эса ҳеч қандай ризққа муҳтож эмас!

Ал-Қайюм Ўзи айтади:

«Аллоҳ — Ундан ўзга илоҳ йўқ. У Абадий Тирик ва барчани ушлаб турувчи Зотдир»
(Қуръон, 2:255)

«Барча юзлар Абадий Тирик ва барчани ушлаб турувчи Зот олдида хор бўлади. Зулм кўтарган кимса эса, албатта, зиёнга учрайди»
(Қуръон, 20:111)

Қиёмат ва қиём тушунчасининг гўзаллиги

Ал-Қайюм — Аллоҳ азза ва жаллнинг энг улуғ исмларидан биридир. Унинг илдизи қиём сўзидир. Мана шу илдиздан Исломдаги энг муҳим тушунчалар келиб чиққан.

Иқомат — фарз намоз бошланишидан олдин айтиладиган чақириқдир. Намозда Қуръонни қиём ҳолатида — тик турган ҳолда қироат қиламиз. Ҳақиқий мўминлар Исломнинг тўғри йўлида истиқомат — собитқадамлик билан зийнатланган бўладилар. Охир-оқибат барчамиз Ал-Қайюм олдида, Қиёмат куни — Явмул-Қиёмада тик туриб ҳисоб берамиз.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

Агар сен Ал-Қаййум билан яшасанг, сен ички ҳаётингда учта ўзгариш пайдо бўлади.

Биринчиси — ички тикланиш. Сен ўз қадрингни одамларнинг мақтови ёки қоралашига боғламайсан. Чунки Ал-Қаййум сени ушлаб турибди. Бошқалар кетса ҳам, У кетмайди. Бу қалбда тинчлик пайдо қилади.

Иккинчиси — масъулият. Ал-Қаййум бутун мавжудотни ушлаб тургани каби, сен ҳам ўз жавобгарликларингни қочиб эмас, кўтариб юришни ўрганасан. Оила, иш, сўз, ваъда — буларнинг барчаси сенинг зиммангда туради, чунки сен Ал-Қаййумга таяняпсан.

Учинчиси — барқарорлик. Ҳис-туйғулар ўзгаради, одамлар ўзгаради, вазиятлар ўзгаради. Лекин сен ҳар куни Ал-Қаййумга боғланганинг учун, сенинг ички марказинг қимирламайди. Сен ҳолатларга реакция қилмайсан, уларни кўтара бошлайсан.

Ал-Қаййум билан яшаш — ҳаётни контрол қилиш эмас, балки ҳаётни ушлаб турган Зотга таянишдир.

Муҳтожларни қўллаб-қувватланг

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Камбағалларни яхши кўринг ва уларни ўзингизга яқин тутинг — Аллоҳ сизларни Қиёмат куни Ўзига яқин қилади»
(Термизий)

Ислом йўлида хизмат қилинг

Ал-Қайюм сизга муҳтож эмас. У овқатга, ичимликка, ухлашга муҳтож эмас. Лекин У сизга Қуръонда ваъда берган:

«Эй мўминлар! Агар Аллоҳга ёрдам берсангиз, У сизларга ёрдам беради»
(Қуръон, 47:7)

Бу Ислом динига хизмат қилиш, таълим бериш ва бошқаларга ёрдам бериш демакдир.

6. Тик туриш кунини эслаб юринг

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Албатта, сиз Аллоҳ олдида тик турасиз. Ораларингизда парда ҳам, таржимон ҳам бўлмайди…»
(Бухорий)

Ҳар куни шу лаҳзани эслаб юринг ва ҳатто яхши сўз билан бўлса ҳам садақа қилинг.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Қайюм!

Бизларга ибодатда ва одамлар билан муомалада камтарлик ато эт. Муҳтожларга ёрдам берувчилардан қил. Намозни ҳаётимизда ҳақиқий барпо қилишга муваффақ қил. Қиёмат куни олдингда тик туришни тез-тез эслаб юрадиганлардан қил ва Сен билан учрашувни орзу қилувчи қалблар ато эт. Омин.