АЛЛОҲНИНГ АЛ-МАВЛО ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Мавло — Ҳақиқий Ҳукмдор, Ҳомий ва Қўлловчи Зот деб Қуръонда ўн бир марта зикр қилади. Ал-Мавло — мутлақ ҳукмронликка эга бўлган ягона Зотдир. Ҳар бир ҳолатда энг мукаммал ҳимоя ва ёрдамни берувчи ҳам фақат Удир. У бизга жуда яқин: У бизнинг ҳомиймиз, дўстимиз ва иттифоқчимиздир. 

Ал-Мавло — Ҳукмдор, Ҳомий, Иноят этувчи ва Ёрдамчи Зот

Мавло сўзи вов–лом–я илдизидан келиб чиққан бўлиб, тўртта асосий маънони англатади:

1. яқин бўлиш, дўст ва қўлловчи бўлиш;

2. ҳимоя қилиш ва қўриқлаш (меҳр билан);

3. бир нарсага юзланиш, мойил бўлиш;

4. эга, ҳукмдор ва робб бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 232 марта, ўн икки хил ясалма шаклда келган. Масалан:
تَوَلَّوْا — “улар юз ўгирдилар”,
أَوْلَىٰ — “яқинроқ, ҳақлироқ”,
الولي — “дўст, ҳомий”,
أولياء — “дўстлар, ҳомийлар”.

Луғавий жиҳатдан мавло сўзи валий сўзи билан бир илдиздан бўлиб, вилоя (яқинлик, ҳомийлик) маъносига таянади. Бу тушунча адоват (душманлик)нинг мутлақо зиддидир.
Валий — ёрдам беришни истайдиган ва қўлловчи шахсдир. Мавло эса ундан ҳам юксак тушунча бўлиб, у нафақат ёрдам беришни истайди, балки бунга тўлиқ қодир бўлган ва амалда ҳимоя қилувчи Зотни англатади.
Аллоҳ — Ал-Валий (Дўст ва Ҳомий) ҳам, Ал-Мавло (Ҳукмдор ва Мутлақ Ҳимоячи) ҳамдир. У — чексиз Ҳимоячидир; ҳимоя қилиш ва ёрдам беришда энг мукаммал Зот ҳам фақат Удир.

Ал-Мавло айтади:

ذَٰلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَأَنَّ الْكَافِرِينَ لَا مَوْلَىٰ لَهُمْ
(Қуръон, 47:11)

Маъноси:
Бу шундайдирки, Аллоҳ иймон келтирганларнинг Мавлосидир, кофирларнинг эса ҳеч қандай мавлоси йўқ.

Яна Аллоҳ таоло айтади:

وَإِن تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ
(Қуръон, 66:4)

Маъноси:
Агар икковингиз унга қарши бирлашсангиз, албатта, Аллоҳ унинг Мавлосидир, Жаброил, солиҳ мўминлар ва фаришталар ҳам шундан кейин уни қўллаб-қувватловчилардир.

Қуръондаги гўзал зикр ибораси

Аллоҳ таоло Қуръонда жуда гўзал зикр иборасини зикр қилади:

وَإِن تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلَاكُمْ ۚ نِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ
(Қуръон, 8:40)

Маъноси:
Агар улар юз ўгирсалар, билиб қўйинглар: Аллоҳ сизларнинг Мавлонгиздир. У қандай ажойиб Ҳомий ва қандай ажойиб Ёрдамчидир!

Худди шу ибора яна бир оятда келган:

هُوَ مَوْلَاكُمْ ۖ فَنِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ
(Қуръон, 22:78)

Маъноси:
У сизларнинг Мавлонгиздир. Қандай ажойиб Ҳомий ва қандай ажойиб Ёрдамчи!

Бу икки оятдаги نِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ ибораси Аллоҳнинг энг мукаммал Ҳимоячи ва Ёрдамчи эканини ифода қилади.

Шу маънога яқин бўлган яна бир машҳур зикр ҳам бор:

حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ

Маъноси:
Аллоҳ бизга етарли. У қандай ажойиб Вакилдир!

Бу икки зикр кўпинча бирга айтилган ҳолда қуйидагича келади:
حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ، نِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ

نِعْمَ сўзи “қандай ажойиб”, “қандай мукаммал”, “қандай улуғ” деган маъноларни англатади. Яъни Аллоҳ — энг мукаммал Вакил, энг олий Мавло ва энг гўзал Ёрдамчидир.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Мавлога мурожаат қилинг ва Унинг йўлида жон куйдиринг
   Қуръонда نِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ ибораси келган ҳар икки ҳолатда ҳам, ундан олдин Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш, ҳаракат қилиш амри зикр қилинган.
   Агар нафсингиз, молингиз ва жонингиз билан Аллоҳ йўлида бор кучингизни сарф қилсангиз, билингки, Ал-Мавло сизга энг мукаммал тарзда ёрдам беради ва ҳимоя қилади. Бу кучли зикрни ҳаётингизда кўп қўлланг ва маъноси устида тафаккур қилинг.

2. Ал-Мавлонинг дўстларидан бўлишга интилинг
   Аллоҳ Ўзининг яқин дўстлари — авлиё — ким эканини баён қилган:

أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ۝ الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ
(Қуръон, 10:62–63)

Маъноси:
Огоҳ бўлинглар! Албатта, Аллоҳнинг дўстларига қўрқув йўқ ва улар ғамгин ҳам бўлмайдилар. Улар иймон келтирган ва тақводор бўлган зотлардир.

Ким иймонли ва тақводор бўлса, у Аллоҳнинг дўстидир. Бу даража тақво ва иймонга қараб ошади. Бирор аниқ инсон ҳақида қатъий ҳукм қилолмаймиз, аммо умумий қоида шу: иймон ва тақво бор жойда — Аллоҳнинг дўстлиги бор. Шунинг учун фарз ибодатларни адо этиб, нафл амаллар билан уларни мустаҳкамлаб, Ал-Мавлонинг авлиёсидан бўлишга интилинг.

3. Иймон қондан устундир эканини англанг
   Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳиссалом ҳақида шундай дейди:

إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا ۗ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ
(Қуръон, 3:68)

Маъноси:
Албатта, Иброҳимга энг ҳақли бўлганлар — унга эргашганлар, бу Пайғамбар ва унга иймон келтирганлардир. Аллоҳ мўминларнинг Валийсидир.

Бу ердаги أَوْلَىٰ сўзи мавло билан бир илдиздан бўлиб, “яқинроқ”, “ҳақлироқ” деган маънони англатади. Бу оят бизга мусулмонлик ҳувиятини ҳар қандай бошқа ҳувиятдан устун қўйишни ўргатади.

4. Ёрдамчи ва қўлловчи бўлинг
   Одамларга бефарқ бўлманг. Жамиятингизда заифларни қидиринг ва уларни ҳимоя қилинг. Ал-Мавлонинг ризоси учун уммат олдидаги бурчингизни адо этинг. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«اللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ»
(Муслим)

Маъноси:
Банда биродарининг ёрдамида экан, Аллоҳ ҳам ўша банданинг ёрдамида бўлади.

5. Бу Исм билан зикр қилинг
   Ҳар кеча ухлашдан олдин Бақара сурасининг охирги икки оятини ўқинг. Уларда Аллоҳнинг Ал-Мавло исми зикр қилинган:

أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
(Қуръон, 2:286)

Маъноси:
Сен бизнинг Мавломизсан. Бизга кофир қавмларга қарши ёрдам бергин.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«مَنْ قَرَأَ بِالْآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ»
(Бухорий, Муслим)

Маъноси:
Ким кечаси Бақара сурасининг охирги икки оятини ўқиса, улар унга кифоя қилади.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Мавло!
Сен Ҳақиқий Ҳукмдор ва Энг Мукаммал Ҳимоячисан. Бизларни Сенинг йўлингда ҳаракат қилувчилардан қил ва ҳаракатимизда бизларга ёрдам бер. Бизларни Сенинг авлиёларингдан қил.