АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУБДИЪ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

المُبْدِئ

Аллоҳ Ўзини Ал-Мубдиъ — борлиқни йўқдан пайдо қилган ва намунасиз яратган Зот сифатида танитади. Ал-Мубдиъ исми бунёд этиш, жамлаш ёки йиғиш йўли билан эмас, балки ҳеч қандай хом-ашёсиз, мисолсиз, мутлақ бошланиш сифатида яратгувчи Зотга ишора қилади. Борлиқнинг илк пайдо бўлиши, “бўлмаган” ҳолатдан “бор” ҳолатга чиқиши фақат Аллоҳга хос экани шу исм орқали очилади.

Ал-Мубдиъ исми Ал-Холиқ ва Ал-Бори исмлари билан боғлиқ бўлса-да, улар билан айнан бир маънони англатмайди. Ал-Холиқ яратиш қонуниятини, Ал-Бори яратилган нарсаларнинг мувозанати ва тартибини ифода этса, Ал-Мубдиъ айнан илк пайдо бўлишни, биринчи яратилишни англатади. Шу жиҳатдан Ал-Мубдиъ борлиқдаги ҳар қандай давом ва ўзгаришдан олдин турадиган бошланиш нуқтасидир.

Ал-Мубдиъ сўзи ب-د-أ (ба–дол–ҳамза) илдизидан келиб чиққан бўлиб, луғавий жиҳатдан “бошламоқ”, “илк марта пайдо қилмоқ” маъноларини қамраб олади. Бу илдизда такрор ёки давом эмас, балки аввал йўқ бўлган нарсанинг илк бор зоҳир бўлиши маъноси устун туради. Аллоҳга нисбатан эса Ал-Мубдиъ — яратишда ҳеч қандай олдинги тажриба, намуна ёки чекловга муҳтож бўлмаган Зот эканини билдиради.

Қуръонда Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
«وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ» —
«У яратишни бошлайди, кейин уни қайтаради» (Рум, 30:27).
Бу оят Ал-Мубдиъ исмининг маъносини очади: яратишнинг илк бошланиши ҳам, кейинги давоми ҳам Аллоҳ иродасига боғлиқ.

Ал-Мубдиъ исмини англаш инсонга ҳаёт фақат ўтмишнинг давоми эмаслигини ҳис қилдиради. Инсон ўзини фақат одатлар, шароитлар ёки кечмиш билан чеклаб қўймаслигини англайди. Ҳаётда янги бошланиш имкони доимо очиқ экани, “илк бор” деган ҳолат фақат бир марта бўлмаслиги шу исм орқали англашилади.

Ал-Мубдиъ исми билан яшаш инсонда биринчи қадам қўйиш жасоратини кучайтиради. Ҳар бир иш тўлиқ тайёрликдан бошланиши шарт эмаслиги, баъзан рост ният билан қўйилган илк қадамнинг ўзи йўл очиши ҳис қилинади. Бу ерда гап шошилишда эмас, балки қўрқувга берилиб қотиб қолмасликдадир.

Ал-Мубдиъ инсонга ўзини янгилаш имконини тан олишни ўргатади. Ўтмишдаги узилишлар, йўл қўйилган хатолар ёки қилинган гуноҳлар ҳаётни тўхтатиб қўймайди. Ал-Мубдиъ бор жойда янги бошланиш эҳтимоли ҳамиша сақланиб қолади. Шу маънода бу исм инсонни тушкинликка эмас, умидворликка, ҳаракатга чорлайди.

Эй Ал-Мубдиъ, Сен ҳар бир янги бошланишнинг Манбаисан. Қалбларимизни умидсизлик билан қотиб қолишидан муҳофаза қил, йиқилганимизда ҳаётни янги саҳифалардан бошлашга журъатли, янги қадам қўйишдан қўрқмайдиган қил. Бизларни ўтмишга ва унинг асоратларига маҳкам боғланиб қилишдан асра. Бизларни ҳар бир бошланишда фақат Ўзингга суянадиган бандаларингдан қил.