АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУҚСИТ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

-

المُقْسِط

Аллоҳ Ўзини Ал-Муқсит — ҳақни ўз жойига қўювчи, адолатни тўғри ўлчов билан тикловчи Зот сифатида танитади. Бу исм адолатни ҳис-туйғу ёки шахсий мойилликка боғламайди, балки ҳақиқатга мос равишда жойлаштиришни англатади. Шунинг учун Ал-Муқсит адолатнинг амалда тўғри қарор топишини билдиради.

Ал-Муқсит исми Ал-Адл билан боғлиқ бўлса-да, улар айни бир маънони ифода этмайди. Ал-Адл мутлақ адолат қонуниятни билдирса, Ал-Муқсит шу қонуниятнинг ҳаётда тикланишини кўрсатади. Яъни бу исм ҳукм беришда, баҳолашда ва тақсимлашда бир тарафга оғиб кетишни бартараф қилади.

Ал-Муқсит сўзи араб тилида أَقْسَطَ (ақсата) феълидан келиб чиққан бўлиб, “адолат билан ўлчаш”, “зулмни йўқ қилиш”, “ҳақни тўлиқ бериш” маъноларини қамраб олади. Бу феъл قَسَطَ (қасата) — оғиш, ноҳақлик маъносига қарши қўйилади. Шу жиҳатдан Ал-Муқсит фақат адолатни  эълон қилувчи эмас, балки уни тўғри ҳолатга келтирувчи Зот эканини билдиради.

Қуръонда бу маъно очиқ баён қилинади:
«إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ» —
«Албатта, Аллоҳ адолатни тикловчиларни яхши кўради» (Моида, 5:42).
Бу оят Ал-Муқсит исмининг руҳини очиб беради: ҳақни тўғри ўрнига қўйиш Аллоҳ наздида қадрли амалдир.

Ал-Муқсит исмини англаш қарорларда вазминликни кучайтиради. Ҳис-туйғу, ғазаб ёки шахсий манфаат таъсирида ҳукм чиқариш оғишга олиб бориши равшан бўлади. Шу сабабли сўзда ҳам, амалда ҳам ўлчовни сақлаш одати шаклланади.

Ал-Муқсит билан яшаш ҳақни ўз вақтида ва ўз ўрнида беришни ўргатади. Бу фақат мол ёки ҳуқуқ масаласи билан чекланмайди, балки гапни ўз ўрнида айтиш, ўз вақтида сукут қилиш орқали инсонлараро муносабатларда ҳам намоён бўлади. Шу тарзда адолат қаттиққўлликка айланмайди, меҳр эса ҳаддан ошишга сабаб бўлмайди.

Бу исм нарса ва ҳодисаларга бир ёқлама, тарафкашлик билан қарашдан ҳам, барчага бир хил қараб, фарқни инкор қилишдан ҳам сақлайди. Шу орқали муносабатларда ишонч сақланади, чунки ўлчов шахсга эмас, ҳақиқатга боғланади.

Ал-Муқсит ҳаётга барқарор адолатни олиб киради. Ўлчов тўғри сақланган жойда можаро камаяди, тушунмовчиликлар ечим топади. Инсон ўз ҳаққини ҳам, бошқанинг ҳаққини ҳам бирдек эътиборда тутишни ўрганади. Шу ҳолат ички хотиржамликни мустаҳкамлайди.

Эй Ал-Муқсит, Сен ҳақни тўғри ўлчов билан тиклайсан. Бизларни қарорларда оғишдан асра, сўз ва амалларда ҳақиқатни сақлашга қувват бер. Ҳақни ўз ўрнида қўядиган, нафс таъсирига берилмайдиган ва муносабатларда ишончни бузмайдиган бандаларингдан қил.

Кутилган Имом Маҳдий келди. Мазкур каналда ёритиладиган мавзулар Муҳаммад ал-Маҳдийнинг элчилари Аҳмад ал-Ҳасан ва Аба Содиқ таълимотларига асосланади. Исломдан фақат унинг исми, Қуръондан ҳарфлари қолди. Халқлардан ҳидоят кўтарилди, уламодан илм. Ерни адолатсизлик ва зулм қоплади. Бу Қиёмат замонида узр қолмади: ҳақ айтилди, гувоҳ келди, мезон қўйилди. Танлов сизда.

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

АЛЛОҲНИНГ АЛ-ЛАТИФ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

-
  Аллоҳ Ўзини Ал-Латиф — Энг Нозик, Энг Меҳрибон, Энг Латофатли Зот — деб Қуръонда етти марта зикр қилади. Ал-Латиф — бандаларининг ишларини улар сезмаган ҳолда, энг фойдали ва энг гўзал тарзда бошқарувчи Зотдир. У бандасига нисбатан ўта меҳрибон, юмшоқ, раҳмлидир; айни пайтда У банданинг ҳолатини, амалларини, қалбида нима борлигини, фикрлари ва истакларини тўлиқ билувчидир. Энг Меҳрибон, Энг Нозик, Лутф Соҳиби Зот Латиф сўзи лом–то–фа илдизидан келиб чиққан бўлиб, тўртта асосий маънони англатади: меҳрибон, юмшоқ, мулойим, раҳмли бўлиш ва яхшилик ато этиш; нозик, латофатли ва нафис бўлиш; жуда нозик тарзда таъсир қилиш ва барча майда тафсилотларни билиш; ҳолат ва шароитларни инобатга олган ҳолда муомала қилиш. Бу илдиз Қуръонда саккиз марта, икки хил шаклда келган. Масалан: وَلْيَتَلَطَّفْ (эҳтиёткор бўлсин), لَطِيفٌ (Ўта Нозик). Луғавий жиҳатдан лутф тушунчаси шунчалик мулойим яхшиликни англатадики, инсон уни ҳатто сезмай ҳам қолади; шунингдек, жуда нозик, кўз...
Давомини ўқинг

Инсон онгидаги туб инқилоб ҳақида

-
Инсон ўз онгида туб, кескин ўзгариш қилиши ҳақиқатан ҳам мумкинми? Мен ташқи нарсаларни - бузуқ ҳукумат лар, қулаётган иқтисод, ифлос муҳитни эмас, ични — инсон онгини назарда тутаяпман. Чунки биз кўраётган дунё инсон онги қандай бўлса шундай шаклда кўринади. Демак, асосий савол шу: сиз ва мен ўз онгимизда тўлиқ инқилоб қила оламизми? Аслида дунё доим инқирозда бўлган. Лекин ҳозирги инқироз, кўпчилик ҳис қилаётган инқироз — онгнинг ўзидаги инқироз. У энди эски қолиплар, эски меъёрлар, маъносини йўқотган анъаналар билан яшай олмайди. Биз инқироздамиз, чунки маълум бир яшаш тарзи — уни америкалик, европалик ёки осиёлик деб аташдан қатъи назар — инсон қалбида тинчлик, муҳаббат, озодликни пайдо қила олмади. Агар дунёга диққат билан қарасангиз, даҳшатли азоб-уқубат, доимий тўқнашув, ғоялар урушлари, бир-биримизга қилаётган зўравонликлар ва ички агрессия кўринади. Шу билан бирга технологияда улкан тараққиётни ҳам кўрамиз: биз уча оламиз, осмонўпар бинолар қура оламиз, бир зумда дунёнинг ...
Давомини ўқинг

ҲАҚИҚИЙ ТАВҲИД ВА ЯГОНА БОШҚАРУВ ТИЗИМИ

-
  Тавҳид — Аллоҳни ягона Зот сифатида тан олиш, Унинг ҳукмини ягона ҳукм деб қабул қилиш ва У белгилаган йўлга тўлиқ таслим бўлишдир. Кимки Аллоҳни ягона деб атаб, аммо Унинг амрига бўйсунмаса, у тавҳид аҳлидан эмас. Чунки Аллоҳ зотда ҳам, ҳукмда ҳам, ҳидоятда ҳам ягонадир. Аллоҳ таоло Ал-Воҳид дир. Ал-Воҳид — зотда, илоҳликда, ҳукмда ва ҳидоятда мутлақ ягона бўлган Аллоҳдир; Унга шерик, тенг ёки муқобил йўқ. Аллоҳ Ўзини Ал-Валий деб танитди. У мўминларнинг валийсидир. У қулларини ташлаб қўймайди, ҳидоятсиз қолдирмайди, золимларга топширмайди. Аллоҳ валийликни Ўзи белгилаган йўл орқали намоён қилади. Кимки Аллоҳ белгилаган валийлик тизимини рад этса, у Аллоҳнинг яқинлигини рад этган бўлади. Шунингдек, Аллоҳ Ал-Волий дир — ҳукм юритувчи, бошқарувчи, амр қилувчи Зотдир. Унинг ҳукмига шерик йўқ. Унинг амрига мухолифлик қилиш — Аллоҳга мухолифлик қилишдир. Кимки Аллоҳга имон келтирдим деса, аммо Унинг ҳукмини қабул қилмаса, у имонида ростгўй эмас. Чунки имоннинг мавжудлиги итоат б...
Давомини ўқинг