АЛЛОҲНИНГ АР-РАҲИЙМ ИСМИ ВА МАЪНОСИ
Ар-Раҳиймнинг раҳмати бир лаҳзалик эмас; у узлуксиз, давомли ва қайта-қайта инъом этиладиган раҳматдир. Агар раҳматни ёмғирга қиёсласак, Ар-Раҳийм — тўхтамай ёғиб турадиган, бутун мавжудотни қамраб олувчи кучли раҳмат ёмғиридир.
Аллоҳнинг Ар-Раҳим исми меҳр-шафқат ва марҳаматнинг танлаб олинган, ўзларига ҳидоят берилган инсонларга, яъни иймон аҳлига қараган юзи бўлса, Ар-Раҳмон исми эса, илоҳий меҳр-шафқат ва марҳаматнинг бутун маҳқлуқотга, ҳам иймон аҳли, ҳам иймонсизларга, уларни бир-биридан ажратмасдан қараган юзига ишлатилади.
Раҳмат, Меҳр ва Иноят Маъноси
Раҳийм ва Раҳмон сўзлари араб тилидаги ро–ҳа–мим (ر ح م) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у тўртта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — мулойимлик, меҳр ва муҳаббат.
Иккинчи маъно — раҳм қилиш, шафқат кўрсатиш.
Учинчи маъно — фазл ва иноят кўрсатиш.
Тўртинчи маъно — яхшилик қилиш учун барча зарур имкониятга эга бўлишдир.
Бу илдиз Қуръонда 339 марта, тўққиз хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
турҳамуна — «раҳмат қилинасиз»,
руҳман — «меҳр билан»,
ар-раҳимийн — «раҳм қилувчилар».
Луғавий жиҳатдан раҳийм сўзида давомийлик ва такрор маъноси бор. Араб тилида жамийл (гўзал) ёки карийм (сахий) сўзлари қандай доимий сифатни англатса, раҳийм ҳам раҳматнинг узлуксиз ҳолатини ифода этади. Ар-Раҳмон раҳматнинг улканлиги ва кенг қамровлилигини билдиради, Ар-Раҳийм эса шу раҳматнинг яратилмиш устида амал қилиши ва таъсирини кўрсатади.
Аллоҳ таоло марҳамат қилади:
«У деди: “Сизлар учун Парвардигоримдан мағфират сўрайман. Албатта, У Мағфират қилувчи ва Раҳиймдир”.»
(Қуръон, Юсуф 12:98)
«Айт: Бандаларимга хабар бер: Албатта, Мен Мағфират қилувчи ва Раҳиймман».
(Қуръон, Ҳижр 15:49)
«Албатта, сенинг Парвардигоринг Азиз ва Раҳиймдир».
(Қуръон, Шуаро 26:9)
Яратилмишлардаги Раҳмат
Айрим илоҳий исмлар фақат Аллоҳга хосдир. Масалан, Ар-Раҳмон исми фақат У зотга ишлатилади:
«Айт: “Аллоҳ деб дуо қилинг ёки Ар-Раҳмон деб дуо қилинг — қайси билан дуо қилсангиз ҳам, энг гўзал исмлар Уникидир”.»
(Қуръон, Исро 17:110)
Лекин Ар-Раҳийм сифати Аллоҳ томонидан айрим бандаларига нисбатан ҳам ишлатилган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ҳақида Аллоҳ таоло айтади:
«Албатта, сизларга ўзингиздан бўлган Расул келди. Сизга машаққат етиши уни қийнар, у сизлар учун ғамхўрдир, мўминларга нисбатан раҳимли ва меҳрибондир».
(Қуръон, Тавба 9:128)
Бу оят инсондаги раҳм-шафқат ҳам Аллоҳ раҳматининг бир инъоми эканини кўрсатади.
Раҳмдиллик — Илоҳий Неъмат
Раҳмдил ва мулойим бўлиш — Ар-Раҳиймнинг бандага берган неъматидир. Қалби қаттиқ инсон бу неъматдан маҳрум қолади.
Баъзи саҳройи араблар Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳининг ҳузурларига келиб:
«Сиз болаларингизни ўпасизларми?» деб сўрашди.
У зот: «Ҳа», дедилар.
Улар эса: «Аллоҳга қасамки, биз уларни ўпмаймиз», дедилар.
Шунда Пайғамбаримиз:
«Агар Аллоҳ қалбларингиздан раҳмдилликни олиб қўйган бўлса, мен нима қила оламан?» дедилар.
(Бухорий, Муслим)
Шунинг учун қалбингни оч, уни Аллоҳ зикри билан исит ва раҳматни сақлаб қол.
Бу исм билан қандай яшаш мумкин?
1. Ар-Раҳиймга итоат қил ва Қуръонга маҳкам ёпиш.
Аллоҳ таоло айтади:
«У мўминларга нисбатан Раҳиймдир».
(Қуръон, Аҳзоб 33:43)
Яна айтади:
«Аллоҳга ва Унинг Расулига итоат қилинглар — шоядки раҳмат қилинсангиз».
(Қуръон, Оли Имрон 3:132)
Аллоҳнинг махсус раҳмати Қуръон ва Суннатга маҳкам ёпишган мўминларга насиб этилади.
2. Тақвога интилиш.
Аллоҳ таоло айтади:
«Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан тақво қилинглар ва Унинг Расулига иймон келтиринглар — У сизларга раҳматидан икки ҳисса беради…»
(Қуръон, Ҳадид 57:28)
Тақво — гуноҳдан сақланиш ва Аллоҳ рози бўладиган амалларга шошилиш ҳолатидир. Ҳар бир муваффақиятни Аллоҳдан деб бил, ҳар ишда Унинг розилигини иста.
3. Қуръонни диққат билан тингла.
Аллоҳ таоло айтади:
«Қуръон тиловат қилинганда уни диққат билан тингланглар — шоядки раҳматга эришсангиз».
(Қуръон, Аъроф 7:204)
Қуръонга бўлган ҳурматинг қанчалик кучли бўлса, қалбингга шунчалик раҳмат, шифо ва ҳидоят тушади.
4. Синовда Ар-Раҳиймга юзлан.
Аллоҳ таоло айтади:
«Агар Аллоҳ сени бирор кулфат билан ушласа, Уни кетказувчи Унинг Ўзидан бошқа йўқ. Агар сенга яхшилик ирода қилса, Унинг фазлини тўсувчи ҳам йўқ».
(Қуръон, Юнус 10:107)
Қандай гуноҳ қилган бўлсанг ҳам, чин тавба қилсанг, Ал-Ғафур Ар-Раҳийм сени кечиради.
5. Раҳм-шафқат сўра.
Аллоҳдан қалбингни юмшатишини, оила, яқинлар ва бутун умматга нисбатан раҳмдил қилишини сўра. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:
«Кичикларимизга раҳм қилмаган, катталаримизни ҳурмат қилмаган биздан эмас».
(Термизий)
Эй Аллоҳ, эй Ар-Раҳийм!
Сен раҳматингни бутун мавжудотга узлуксиз ато этувчи Зотсан. Бизнинг амалларимизни, сўзларимизни ва фикрларимизни тақво билан безат. Ҳар ҳолатда Сенга юзланишни насиб эт ва раҳматинг билан жаннат эшикларидан кирит. Омин.
Comments
Post a Comment