АЛЛОҲНИНГ АЛ-ХОЛИҚ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Холиқ — Яратувчи, Бунёдкор Зот — деб Қуръонда ўн бир марта зикр қилади.
Ал-Холиқ — барча нарсани йўқдан бор қилувчи Зотдир. У Ўз иродасига мувофиқ яратади, камолга етказади ва нима содир бўлишини олдиндан билган ҳолда барча мавжудотни тартиб билан бунёд қилади.

Барпо Этувчи, Бунёдкор, Режа билан Яратувчи

Холиқ ёки Халлоқ (кучайтирувчи шакл) сўзи ха–лам–қоф илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади:

1. нарсани аниқ ўлчаш ёки бирини иккинчисига мутаносиб қилиш;

2. олдиндан белгиланган намуна ёки режа асосида яратиш;

3. мавжуд бўлгандан кейин уни бошқа ҳолатга ўзгартириш.

Бу илдиз Қуръонда 261 марта, саккиз хил шаклда келган. Масалан: халақакум (“сизларни яратди”), хулуқин (“ахлоқ”), ихтилоқун (“уйдирма”).

Луғавий жиҳатдан халқ — яратиш, қилиш ва ўлчов беришни англатади. Ал-Холиқ — коинотдаги модда ва замонни яратган, моддага ўз хусусиятларини берган ва қонунларни ҳаракатга келтирган Зотдир. У барча ишлар устидан тўлиқ ҳукмрон, барча ишларни бошқаради, аммо Ўзи яратган нарсалардан мутлақо мустақилдир. Яратувчи фақат Аллоҳдир, қолган барча нарса — яратилгандир.

Ал-Холиқ Ўзи марҳамат қилади:
«У — Аллоҳ, Холиқ, Бари, Мусаввирдир. Унга энг гўзал исмлар хосдир».
(Қуръон, 59:24)

«Айт: “Аллоҳ ҳар нарсанинг Яратувчисидир, У Ягона ва Ғолиб Зотдир”».
(Қуръон, 13:16)

«Мана шу Аллоҳ — Роббингиз, ҳар нарсанинг Яратувчисидир. Ундан ўзга илоҳ йўқ. Бас, қандай қилиб ҳақдан буриласиз?»
(Қуръон, 40:62)

Аллоҳнинг махлуқи

Аллоҳ таоло Қуръонда Ўзини аҳсанул холиқийн — яратувчиларнинг энг яхшиси — деб зикр қилади. Бу ибора қиёсий маънода ишлатилган, чунки аслида яратувчи фақат Аллоҳдир. Тавҳидга қарасак, икки жиҳатни кўрамиз: Аллоҳнинг ягоналиги ва яратилган олам. Улар ҳеч қачон аралашмайди; яратилган олам — Ал-Холиқнинг маҳсулидир.

Масалан, мато ўсимликлардан, металл тошлардан, ёғоч эса дарахтлардан келади. Инсонлар фақат мавжуд нарсаларни қайта жамлаб, мебель ҳолига келтирадилар. Инсон мавжудни ўзгартириши мумкин, аммо ҳеч қачон йўқдан бор қилолмайди.

Ақлни ларзага солувчи далил

Қуръон оятларининг аксарияти Аллоҳга иймон келтирганларга Унинг Яратувчи эканини эслатиш, Унга ҳамд айтиш ва шукр қилишга чорлашдир. Айрим оятларда эса Ал-Холиқ атеистларга нисбатан далил келтиради:

«Ё улар ҳеч нарсадан яратилдиларми? Ё ўзлари яратувчидирларми? Ё осмонлару ерни яратдиларми? Йўқ, улар ишончсиздирлар».
(Қуръон, 52:35–36)

Бу далил шундай бошланади: агар яратувчига ишонмасангиз, унда ўзингиз ҳеч нарсадан пайдо бўлдингизми? Йўқликдан бор бўлмайди — биринчи вариант рад этилди.
Иккинчи вариант: ўзингизни ўзингиз яратдингизми? Мавжуд бўлмаган нарса ярата олмайди.
Сўнг Аллоҳ таоло давом этади: осмонлару ерни яратдингизми? Ҳатто ўзини яратдим деган одам ҳам бу улкан оламни яратганини даъво қила олмайди. Демак, улар ишончсиздирлар; кимдир яратган бўлиши шарт. 

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Холиқ билан муносабатни мустаҳкамлаш
Нима истасангиз, барчасини ярата олувчи Зотдан сўранг. Фарзанд истасангиз ҳам Ал-Холиқдан сўранг, кичик масалаларда ҳам Унга мурожаат қилинг. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:
«Ҳар бирингиз эҳтиёжингизни Аллоҳдан сўрасин, ҳатто сандалингизнинг боғи узилса ҳам. Агар Аллоҳ осон қилмаса, у ҳеч қачон амалга ошмайди».
(Термизий)

Ёмон кўз, сеҳр ёки ер юзидаги ҳеч қандай куч Ал-Холиқ тақдир қилган нарсанинг вужудга келишини тўса олмайди. Фиръавн Мусо алайҳиссаломнинг туғилиб, улғайиб, унинг подшоҳлигини йўқ қилишини олдини олишга уринди. Аммо Ал-Холиқ бир нарсани яратишни истаса, у албатта бўлади. Шунинг учун барча эҳтиёж ва орзуларингизни Ундан сўранг.

2. Яратилган нарсалардан қўрқмаслик
Яратилгандан эмас, Яратувчидан қўрқинг. Одамлар фикри, камбағаллик, муваффақиятсизлик каби қўрқувларни четга суриб, Ал-Холиқни рози қилишга интилинг. У сизга кифоядир. Муаммоларимиздан бири — одамларни рози қилиш учун Аллоҳни ғазаблантиришимиздир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:
«Ким одамларни норози қилса ҳам Аллоҳнинг розилигини изласа, Аллоҳ ундан рози бўлади ва одамларни ҳам ундан рози қилади. Ким эса Аллоҳни норози қилиб, одамларни рози қилишни истаса, Аллоҳ ундан ғазаб қилади ва одамларни ҳам ундан норози қилади».
(Ибн Ҳиббон, Термизий)

3. Табиатга назар солиш

Ал-Холиқ айтади:
«Раҳмоннинг яратишида ҳеч қандай номутаносибликни кўрмайсан. Қайта-қайта қараб кўр, бирор нуқсонни кўра оласанми?»
(Қуръон, 67:3)

«Ерни Биз ёйдик, унда мустаҳкам тоғлар қўйдик ва унда ҳар турли гўзал нарсаларни ўстирдик. Бу — қайтувчи ҳар бир банда учун идрок ва эслатмадир».
(Қуръон, 50:7–8)

Янги одат қилинг: ҳар куни камида беш дақиқа — кундузи ёки кечаси — атрофингизга қараб, Ал-Холиқни ёд этинг ва Унинг ҳузурида турганингизни ҳис қилинг.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Холиқ!

Сен ўтган, ҳозирги ва келажакдаги барча нарсанинг Яратувчисисан. Бизга Сенинг Яратувчи эканингга қатъий иймон ато эт. Сенга ширк келтиришдан сақла. Сенинг розилигингни излашга йўналтир, яратган нарсаларинг ҳақида тафаккур қилишга унда ва сурати ҳам, ахлоқи ҳам гўзал бўлган бандаларинг қаторига қўш.

Омин.