АЛЛОҲНИНГ АЛ-ОХИР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-ОХИР (الآخر)

Аллоҳ Ўзини Ал-Охир — Охирги, Ниҳоятсиз Зот деб Қуръонда бир марта зикр қилади. Ал-Охир — Ундан кейин ҳеч нарса йўқ бўлган Зотдир. Унинг охири йўқ; бутун мавжудот йўқ бўлиб кетгандан кейин ҳам фақат У қолади. Яратилиш тугайди, замон тугайди, аммо Ал-Охир абадий қолади.

Ал-Охир — Охирги ва Ниҳоий Зот

Охир сўзи ҳамза–хo–ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади:

1. кейинги бўлиш, ортда қолиш ёки ортга суриш;

2. кечиктириш, охирига қолдириш;

3. ниҳоят, охир, энг сўнгги ва мутлақ бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 250 марта, олти хил шаклда келган. Масалан:
الآخرة — “охират”,
يوم الآخر — “Охирги кун”,
يستأخرون — “кечиктиришни истайдилар”,
أخرى — “бошқа”,
الآخرين — “бошқалар”.

Ал-Охир — аввалсиз Охирдир. У ҳар қандай таърифдан улуғдир. Ал-Охир — ҳидоят беришда энг аввалги, ҳидоят топган бандаларини муҳофаза қилишда эса энг охирги Зотдир. У абадий қолади; зотида ҳам, сифатларида ҳам Унга ўхшаш ҳеч ким йўқ.

Ал-Охир Ўзи айтади:

هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
(Қуръон, 57:3)

Маъноси:
У — Аввалдир ва Охирдир, Зоҳирдир ва Ботиндир. У ҳар бир нарсани Билувчи Зотдир.

Нима қолади?

Ар-Раҳмон сурасининг гўзал оятларида Аллоҳ таоло ер юзидаги барча мавжудот ҳалок бўлишини хабар қилади. Осмон аҳли ҳам ўлади, Аллоҳ истаганларидан бошқаси қолмайди.

Аллоҳ таоло айтади:

كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ ۝ وَيَبْقَىٰ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ
(Қуръон, 55:26–27)

Маъноси:
Унинг (ернинг) устидаги ҳар бир нарса ҳалок бўлувчидир. Фақат улуғлик ва карам эгаси бўлган Роббингнинг Зоти қоладир.

Бу оятлар Ал-Охир сифати ҳақидаги энг кучли далиллардандир.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Аллоҳ билан учрашувга бўлган муҳаббатингиз сизларни солиҳ амалларга ундасин
   Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ»
(Термизий)

Маъноси:
Ким Аллоҳ билан учрашувни яхши кўрса, Аллоҳ ҳам у билан учрашувни яхши кўради. Ким Аллоҳ билан учрашувни ёқтирмаса, Аллоҳ ҳам у билан учрашувни ёқтирмайди.

Инсон вафот этганда унга жаннат ёки дўзахдан ўрни кўрсатилади. Ана шу лаҳза Аллоҳ билан учрашувга бўлган муҳаббат ёки қўрқув пайдо бўлади. Шунинг учун ҳар куни Аллоҳ билан учрашув ҳақида ўйланг ва бу фикр сизларни яхши амалларга ундасин.
Ким Аллоҳни биринчи ўринга қўйса, у ҳеч қачон охирига қолмайди.

2. Давомий садақа қилинг
   Инсон вафот этганда унинг амал дафтари ёпилади, аммо уч турдаги амалнинг савоби давом этади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«إِذَا مَاتَ الإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثٍ: صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»
(Муслим)

Маъноси:
Инсон ўлганда унинг амаллари тўхтайди, фақат уч нарсадан ташқари: давомий садақа, фойда берувчи илм ёки у учун дуо қиладиган солиҳ фарзанд.

Дарахт экиш, масжид қуриш, китоб чоп этиш, илм тарқатиш — буларнинг барчаси давомий садақадир. Ҳеч бир яхшиликни кичик санаманг.

3. Охирги кунни доим эслаб юринг
   Ҳар кунингиз ҳисоб кунини эсламасдан ўтмасин. Қилган ҳар бир амалингиз учун жавоб беришингизни унутманг.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи ухлашдан олдин қуйидаги дуони ўқир эдилар:

اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ
(Абу Довуд)

Маъноси:
Эй Аллоҳ! Бандаларингни тирилтирадиган кунингда мени азобингдан сақла.

4. Сукут, қўшни ва меҳмон ҳаққини қадрланг
   Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ»
(Муслим)

Маъноси:
Ким Аллоҳга ва Охирги кунга иймон келтирган бўлса, яхшини айтсин ёки жим турсин. Ким Аллоҳга ва Охирги кунга иймон келтирган бўлса, қўшнисини ҳурмат қилсин. Ким Аллоҳга ва Охирги кунга иймон келтирган бўлса, меҳмонини ҳурмат қилсин.

Бу амаллар Ал-Охирга бўлган иймоннинг амалий кўринишидир.

5. Яхши хотима учун Ал-Охирдан сўранг
   Айрим одамлар ҳаётининг охирида имонсизликка тушиб қоладилар. Айримлари эса катта гуноҳ устида вафот этадилар. Аллоҳ бундан барчамизни сақласин.

Қуйидаги дуони қалбдан айтиб юринг:

اللهم إني أسألك حسن الخاتمة

Маъноси:
Эй Аллоҳ! Мен Сендан ҳаётимнинг яхши хотима билан якунланишини сўрайман.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Охир!
Сен барча нарса йўқ бўлганидан кейин қолувчи Зотсан. Бизларга Сен билан учрашувни севишни насиб эт. Ҳисоб кунини доим ёдда тутиб, солиҳ амалларга шошилишга ёрдам бер. Вафотимиздан кейин ҳам савоби давом этадиган амалларни қилишга муваффақ қил. Ҳаётимизни вафотдаги энг яхши ҳолат билан якунлашни насиб эт. Омин.