АЛЛОҲНИНГ АЛ-ВАДУД ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Вадуд — ўта севувчи, меҳрибон ва севимли Зот сифатида Қуръонда бир неча бор зикр қилади. Ал-Вадуд исми муҳаббат, меҳр ва шафқатнинг асл манбаи Аллоҳ эканини англатади. У ҳеч кимга ва ҳеч нарсага муҳтож бўлмаса-да, бандалари учун яхшиликни ирода қилади ва уларга раҳмат билан муомала қилади. Ал-Вадуд солиҳ бандаларига нисбатан махсус муҳаббатга эгадир. Шу маънода Ал-Вадуд — ҳам севувчи, ҳам севимли Зотдир.

Ал-Вадуд исми муҳаббатнинг фақат ҳис-туйғу эмас, балки барқарор муносабат ва амал билан намоён бўладиган ҳолат эканини кўрсатади. Бу исм Аллоҳнинг бандаларига бўлган меҳри доимий ва онгли эканини англатади.

Вадуд сўзи араб тилида вов–дол–дол илдизидан келиб чиққан бўлиб, у учта асосий маънони ўз ичига олади: севиш, меҳр-муҳаббат кўрсатиш ва қаттиқ исташ ҳамда интилиш. Бу илдиз Қуръонда йигирма тўққиз марта, турли шаклларда келган. Масалан, йавадду — хоҳлайди, истайди; ал-маводда — муҳаббат; вуддан — меҳр маъноларини билдиради.

Араб тилида муҳаббатни ифодаловчи турли сўзлар мавжуд. Ҳубб қалбдаги ички муҳаббатни англатса, вудд эса амалларда, муносабатда ва узлуксиз равишда намоён бўладиган чуқур меҳрни ифодалайди. Шу жиҳатдан Ал-Вадуд исми Аллоҳнинг муҳаббати фақат даъво эмас, балки амалий тарзда бандалари ҳаётида зоҳир бўлишини кўрсатади.

Ал-Вадуд сўзи араб грамматикасида фаъул қолипида келган бўлиб, бу муҳаббатнинг кучли, чуқур ва узлуксиз эканини билдиради. Аллоҳ — Ал-Вадуд: Унинг муҳаббати доимий, барқарор ва амалларда намоён бўлади. Бу муҳаббат неъмат бериш, раҳмат қилиш, ҳидоят қилиш ва гуноҳларни кечириш орқали бандаларига етиб боради.

Қуръонда Аллоҳ таоло шундай дейди:
«Албатта, иймон келтириб, солиҳ амаллар қилган зотларга Раҳмон муҳаббат бағишлайди» (Марям, 19:96).
Шунингдек: «Роббингиздан мағфират сўранг, сўнг Унга тавба қилинг. Албатта, Роббим раҳмли ва меҳрибондир» (Ҳуд, 11:90).
Яна бир оятда эса: «У Кечирувчи ва ўта меҳрибон Зотдир» (Буруж, 85:14).

Бу оятлар Ал-Вадуд исмининг Қуръонда нафақат исм сифатида, балки Аллоҳнинг бандаларига бўлган муносабатини ифодаловчи сифатида ҳам келганини кўрсатади.

Аллоҳнинг муҳаббатига эришиш йўли Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳининг қудсий ҳадисларида ҳам баён қилинган. У зот айтадиларки, банда Аллоҳга энг аввало фарз қилинган амаллар орқали яқинлашади, кейин эса нафл ибодатлар билан яқинлашишда давом этади. Шу тарзда Аллоҳ уни севади. Аллоҳ бандасини севганида эса, унинг эшитувчи қулоғи, кўрувчи кўзи, ушловчи қўли ва юрувчи оёғи бўлади, дуосини қабул қилади ва уни муҳофаза этади. Бу — Ал-Вадуднинг махсус муҳаббати ва ҳимоясидир.

Ал-Вадуд исми билан яшаш инсондан Аллоҳ билан самимий муносабат қуришни талаб қилади. Аллоҳга дардини айтиш, қувончини баҳам кўриш ва Унга суянишнинг ўзи ибодатдир. Марям алайҳассаломнинг онаси қилган дуо бунга ёрқин мисолдир.

Ал-Вадудни ҳаммадан ортиқ севиш Қуръонда қатъий талаб қилинади. Агар инсон учун ота-она, фарзанд, жуфт, мол-дунё Аллоҳ ва Унинг Расулидан кўра севимлироқ бўлса, бу муҳаббат мувозанати бузилган ҳисобланади. Шунинг учун муҳаббатнинг энг олий нуқтаси Аллоҳга бағишланиши керак.

Муҳаббатни Аллоҳ учун қилиш ҳам Ал-Вадуд исмининг амалий натижасидир. Аллоҳ бир бандасини севганда, уни осмон аҳлига ҳам севдириши ҳақида ҳадисларда хабар берилган. Шунингдек, Пайғамбаримизга эргашиш Аллоҳнинг муҳаббатига эришишнинг очиқ йўли сифатида Қуръонда баён қилинган.

Ал-Вадуд исмини англаш инсонни бошқаларга нисбатан меҳрибон қилади. Ўзи учун истаган яхшиликни бошқалар учун ҳам исташ иймон камолининг белгисидир. Шу тариқа Ал-Вадуд исми инсонни муҳаббатли, самимий ва пок муносабатлар сари етаклайди.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Вадуд!
Сен ўта меҳрибон ва севувчи Зотсан. Бизларни Сени ва Расулингни ҳаммадан ортиқ севадиган бандаларингдан қил. Муҳаббатинг ва муҳофазангни бизларга насиб эт. Ҳаётимизга солиҳ инсонларни учрат, уларни Аллоҳ учун севишни ва уларнинг ҳам бизларни Аллоҳ учун севишини насиб эт.