АЛЛОҲНИНГ АЛ-ХАБИР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Хабир — Барча нарсадан тўлиқ хабардор, ботин ва зоҳирни билувчи Зот деб Қуръонда олти марта зикр қилади. Ал-Хабир — яратилган ҳар бир нарсанинг ҳақиқий моҳиятини, ички ҳолатини, яширин сифатларини ва барча маъноларини билувчи Зотдир. У фақат ташқи кўринишни эмас, балки қалблардаги ниятлар, мақсадлар ва яширин ҳолатлардан ҳам тўлиқ хабардордир.

Ал-Хабир — ҳақиқатни тўлиқ билувчи Зот

Хабир сўзи хо–бо–ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, икки асосий маънони англатади:

1. бир нарсанинг ҳақиқий ҳолатини, ички моҳиятини билиш ва англаш;

2. синов, тажриба ва текшириш орқали чуқур билимга эга бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 52 марта, тўрт хил ясалма шаклда келган. Масалан:
أخباركم — “ишларингиз, ҳолатларингиз”,
خُبْرًا — “билим, маълумот”,
أخبارها — “унинг хабарлари”.

Луғавий жиҳатдан хабир сўзи хибра тушунчасидан келиб чиққан бўлиб, у нарсаларнинг ҳам ички, ҳам ташқи ҳақиқатини тўлиқ қамраб билишни англатади. “خَبَرْتُ الشيء” дейилганда, “мен бир нарсани унинг ҳақиқий ҳолатида билдим” деган маъно назарда тутилади. Шунинг учун Аллоҳ — Ал-Хабир, яъни барча нарсанинг яширин ва ошкор ҳақиқатини қамраб билувчи Зотдир.

Аллоҳ таоло айтади:

عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ
(Қуръон, 6:73)

Маъноси:
У ғайб ва ошкор нарсаларни билувчидир. У Ҳаким ва Хабир Зотдир.

لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ ۖ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ
(Қуръон, 6:103)

Маъноси:
Кўзлар Уни идрок қила олмайди, У эса барча кўзларни идрок қилади. У Латиф ва Хабир Зотдир.

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ ۚ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ
(Қуръон, 34:1)

Маъноси:
Осмонлар ва ердаги барча нарса Ўзига тегишли бўлган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Охиратда ҳам ҳамд Унга хосдир. У Ҳаким ва Хабир Зотдир.

Аллоҳнинг билими мутлақ ва қамровлидир

Аллоҳнинг билими зоҳир ва ботинни, бўлиб ўтган, бўлаётган ва бўладиган барча ишларини қамраб олади. Ҳеч нарса Ундан яширин эмас. Шунинг учун Аллоҳ Ўзининг Ал-Хабир сифати билан Ал-Алим сифати бирга зикр қилинади.

Аллоҳ таоло айтади:

إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ ۖ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا ۖ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
(Қуръон, 31:34)

Маъноси:
Албатта, Қиёмат соатининг илми Аллоҳнинг ҳузуридадир. У ёмғирни туширади ва қоринларда нима борлигини билади. Ҳеч бир жон эртага нима касб қилишини билмайди ва ҳеч бир жон қаерда ўлишини билмайди. Албатта, Аллоҳ Алим ва Хабир Зотдир.

Шунингдек Аллоҳ таоло айтади:

إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
(Қуръон, 49:13)

Маъноси:
Албатта, Аллоҳ наздида сизларнинг энг улуғингиз — энг тақводорингиздир. Албатта, Аллоҳ Алим ва Хабир Зотдир.

Қуръонда Ал-Хабир исми кўпинча Ал-Ҳаким, Ал-Басир ва Ал-Латиф Исмлари билан бирга келади.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Хабир билан тасалли топинг
   Ал-Хабир сиз қилган ҳар бир ишдан, айтган ҳар бир сўздан, яширган ва орзу қилган ҳар бир ҳолатдан хабардордир. Қийин пайтларда шу ҳақиқат сизга тасалли бўлсин. Осонлик пайтида эса дунёга қаттиқ боғланиб қолмасликни эслаб юринг.

Аллоҳ таоло айтади:

أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ
(Қуръон, 67:14)

Маъноси:
Яратган Зот билмайдими? У Латиф ва Хабир Зотдир.

2. Ал-Хабир сизни хабардор қилади
   Аллоҳ фақат амалларингизни билибгина қолмайди, балки Қиёмат куни сизга улар ҳақида тўлиқ хабар беради. Шуни эслаб, ҳар куни яхши амал қилишга интилинг. Агар хатога йўл қўйсангиз, бу дунёдаёқ истиғфор сўранг.

Аллоҳ таоло айтади:

وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ
(Қуръон, 35:14)

Маъноси:
Сени Хабир Зотдек ҳеч ким хабардор қила олмас.

3. Бу дунёнинг ҳақиқий қийматини англанг
   Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи бозордан ўтаётганларида ўлик қўзичоқни кўрдилар ва дедилар:
   — Бу сизлар учун қанча қиммат?

Саҳобалар:
— Аллоҳга қасам, тирик бўлса ҳам олмас эдик, — дедилар.

Шунда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи дедилар:

«لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ»
(Муслим)

Маъноси:
Бу дунё Аллоҳ наздида сизлар учун бу қўзичоқдан ҳам арзимасдир.

4. Яширин яхши амаллар қилинг
   Аллоҳ таоло айтади:

وَإِن تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۚ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
(Қуръон, 2:271)

Маъноси:
Агар садақаларингизни яшириб, камбағалларга берсангиз, бу сизлар учун яхшироқдир. Аллоҳ қилаётган ишларингиздан тўлиқ хабардордир.

5. Ал-Хабир қўйган қонунларга амал қилинг
   Қуръонда кўпинча Аллоҳ бир ҳукмни айтганидан кейин Ўзини Ал-Хабир деб зикр қилади. Бу — ҳар бир амалингиз Унинг назоратида эканини англатади.

6. Одамларни тез ҳукм қилманг
   Биз одамларни тез баҳолаймиз. Лекин бошқаларнинг ички ҳақиқатини фақат Ал-Хабир билади. Шунинг учун танқидда ҳам, мақтовда ҳам эҳтиёт бўлинг. Доимо:
   “Мен ҳукмни Аллоҳга қолдираман”, деб айтинг.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Хабир!
Сен барча нарсадан хабардорсан. Бизларни ички ва ташқи ҳолатларимизда энг яхшисига ҳидоят қил. Одамлар билан муомалада гўзал ахлоқ ато эт. Қоидаларингга амал қилишда ёрдам бер. Бу дунёнинг ҳақиқий қийматини англашни насиб эт ва Сенинг Жаннатинг учун энг яхши тарзда ҳаракат қилишимизни насиб эт. Омин.