Илоҳий ҳукмнинг жамиятда намоён бўлиши: Одам алайҳиссалом намунаси ва Қуръонда ваколат занжири.
Қуръон илоҳий ҳукмни фақат осмонда қолиб кетган, инсон ҳаётидан узилган ёки фақат қиёматга тегишли воқелик сифатида эмас, балки ер юзида амал қилувчи, инсонлар ўртасида жорий бўладиган тирик ва узлуксиз тизим сифатида тақдим этади. Бу тизимнинг манбаи мутлақо Аллоҳга тегишли бўлса-да, унинг ердаги амалий кўриниши доим инсон орқали намоён бўлади. Қуръон мантиғига кўра, Аллоҳ Ўз ҳукмини ҳеч қачон инсон жамиятидан узиб қўймайди, балки ҳар бир даврда Ўз иродасини кўтариб турадиган, ҳукм ва бошқарув ваколати берилган шахс орқали адолатни қарор топтиради. Бу ваколат тасодифий равишда пайдо бўлмайди; у ё олдиндан илоҳий эълон билан, ё аввалги илоҳий вакил орқали тайинлаш ёки башорат қилиш йўли билан белгиланади. Бу илоҳий қоиданинг биринчи ва энг тўлиқ намунаси Одам алайҳиссалом қиссасида берилган. Қуръон Одам алайҳиссаломни фақат илк инсон сифатида эмас, балки ердаги илоҳий ҳукм ва ваколатнинг асосий қолипи сифатида тақдим қилади. У орқали Қуръон барча кейинги халифалар, расуллар ва Аллоҳ то...