АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУНТАҚИМ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

АЛ-МУНТАҚИМ       المنتقم

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Мунтақим — ҳақ учун адолат билан интиқом олувчи Зот — деб зикр қилади. Бу Исм Аллоҳнинг зулмни жавобсиз қолдирмаслигини, ҳақни поймол қилганлар эса жазосиз қолмаслигини билдиради. Бироқ Аллоҳнинг интиқоми инсонларда учрайдиган ҳиссий ўч олишга ўхшамайди. У ғазабдан эмас, балки мутлақ адолат, тўлиқ билим ва комил ҳикмат асосида амалга ошади.

Аллоҳ Ал-Мунтақим бўлиш билан бирга ўта сабрли Зотдир. У золимга дарҳол жазо бермайди. Аввал огоҳлантиради, ҳақни тушунтиради, далилни тўлиқ қўяди ва муҳлат беради. Аммо бу муҳлат авф дегани эмас. Агар инсон зулмда собит қолса, ҳақни инкор этишда давом этса, у ҳолда Ал-Мунтақимнинг интиқоми муқаррар бўлади.

Мунтақим сўзи нун–қоф–мим илдизидан келиб чиққан бўлиб, аслида қуйидаги маъноларни англатади: ҳақни қайта тиклаш, зулмга жавоб бериш, бузилган мувозанатни жойига қўйиш ва мазлумга ҳақини қайтариш. Шу маънода, араб тилидаги интиқом сўзи ҳиссий ўч олишни эмас, балки адолатни қарор топтиришни англатади.

Шу сабабли Ал-Мунтақим исми Аллоҳнинг раҳматига зид эмас. Аксинча, баъзан раҳматнинг ўзи ҳам зулмни тўхтатишни талаб қилади. Агар зулм жазосиз қолса, у авж олади ва яна кўпроқ мазлумларни пайдо қилади. Аллоҳ эса бундай мувозанатсизликка йўл қўймайди.

Аллоҳ таоло айтади: «Албатта, Биз жиноятчилардан интиқом олувчимиз». (Қуръон, 32:22)

Яна бир оятда эса шундай дейилади: «Албатта, Роббинг қудратли ва интиқом олғучидир». (Қуръон, 3:4)

Бу оятлар Аллоҳнинг интиқоми жаҳолат ёки ҳиссиёт натижаси эмас, балки қудрат, билим ва адолат асосида эканини очиқ кўрсатади.

Кўпчиликни ўйлантирадиган савол бор: нега баъзи золимлар узоқ яшайди, бой бўлади ёки ҳурматда қоладигандек туюлади? Бу ҳолат Ал-Мунтақимни нотўғри тушунишдан келиб чиқади. Аллоҳнинг кечиктириши унутгани учун эмас. Кечиктириш — синов бўлиши мумкин, ҳужжатни тўлиқ қилиш бўлиши мумкин ёки охиратдаги жазони оғирлаштириш учун берилаётган муҳлат бўлиши ҳам мумкин. Зеро, Аллоҳ золимларни қўлдан чиқариб қўймайди. Фақат уларни Ўз ҳикматига кўра муҳлат билан ушлаб туради.

Қуръонда интиқом тушунчаси кўпинча Ал-Азиз, Ал-Ҳаким ва Ал-Қаҳҳор каби Исмлар билан бирга келади. Бу эса Аллоҳнинг интиқоми заифликдан эмас, балки қудрат ва ҳикматдан келиб чиқишини англатади. Унинг ҳар бир ҳукми ўз ўрнида, ҳар бир жазоси эса адолатлидир.

Аввало, инсон зулмдан қаттиқ сақланиши керак. Зулм фақат жисмоний зўравонлик эмас. Бировнинг ҳаққини еб қўйиш, ҳақ сўзни бўғиш, ноҳақ қарор чиқариш ёки камситиш ҳам зулм ҳисобланади. Ким зулм қилса, у билмасдан Ал-Мунтақим билан тўқнаш келади.

Агар инсон мазлум бўлса, у умидини узмаслиги керак. Аллоҳ мазлумнинг ноласини эшитади ва уни ҳимоясиз қолдирмайди. Шу билан бирга, мўмин инсон интиқомни ўз қўлига олмайди. У адолатни Аллоҳга топширади. Чунки инсон интиқоми кўпинча янги зулмга айланади, Аллоҳнинг интиқоми эса ҳар доим ҳақ ва адолатдир.

Шунингдек, мўмин ҳақ тарафида туришдан қайтмаслиги лозим. Ҳақни айтиш қийин бўлса ҳам, ундан воз кечмаслик керак. Чунки Ал-Мунтақим ҳақни ҳимоя қилганларни ёлғиз қолдирмайди. Ниҳоят, инсон охират адолатини унутмаслиги керак. Бу дунё тўлиқ ҳисоб жойи эмас. Ҳақиқий ҳисоб ва тўлиқ адолат охиратда намоён бўлади.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Мунтақим! Бизларни золимлардан бўлиб қолишдан асра. Қалбларимизни ҳаққа мойил қил ва покла. Агар мазлум бўлсак, сабр ва иймон билан тура олишни насиб эт. Бизларни ҳақ тарафида мустаҳкам қил ва адолатингни дунёда ҳам, охиратда ҳам кўришни насиб эт. Омин.