АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҚУДДУС ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Қуддус — Энг Пок, Мутлақ Комил Зот — деб Қуръонда икки марта зикр қилади.
Ал-Қуддус — Зотида ҳам, сифатларида ҳам мутлақ пок бўлган Зотдир. У ҳар қандай дунёвий нуқсонлардан мутлақо пок ва инсон тасаввур қила оладиган ҳар қандай “поклик” тушунчасидан юксакдир.

Энг Пок, Энг Комил Зот

Қуддус сўзи қоф–дол–син илдизидан келиб чиққан бўлиб, учта асосий маънони англатади:

1. пок ва тоза бўлиш;

2. ҳар қандай нуқсон ва ифлосликдан узоқ бўлиш;

3. муқаддас ва баракали бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда ўн марта, беш хил шаклда келган. Масалан: ал-қудуси (“Қуддус руҳ”), ал-муқаддас (“муқаддас”).

Луғавий жиҳатдан қуддус сўзи қудс сифатига оид кучайтирилган шакл бўлиб, тозалик ва поклик (таҳора) маъносини англатади ва қадаса феълидан келиб чиққан. Ал-Қуддус — шерикдан, жуфтдан, фарзанддан, ўлимдан, зулмдан, ёлғондан, унутувчанликдан, хатодан, фақирликдан ва бахилликдан мутлақо пок бўлган Зотдир.

لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ — Ундан ўзга илоҳ йўқ.

Қуръонда Ал-Қуддус исми

Аллоҳ таоло айтади:

هُوَ ٱللَّهُ ٱلَّذِى لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْمَلِكُ ٱلْقُدُّوسُ

Маъноси:
У — Аллоҳдир, Ундан ўзга илоҳ йўқ; Подшоҳ, Энг Пок Зотдир.
(Қуръон, 59:23)

Аллоҳ таоло айтади:

يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ٱلْمَلِكِ ٱلْقُدُّوسِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ

Маъноси:
Осмонларда ва ерда бор бўлган барча нарса Аллоҳни поклайди — Подшоҳ, Энг Пок, Азиз ва Ҳаким Зотни.
(Қуръон, 62:1)

Субҳаналлоҳ ва Алҳамдулиллаҳ

Фаришталар шундай дедилар:

أَتَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ ٱلدِّمَآءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ

Маъноси:
«У ерда фасод қиладиган ва қон тўкадиганни қўясанми? Ҳолбуки, биз Сени ҳамд билан поклаймиз ва Сени муқаддас деб биламиз».
(Қуръон, 2:30)

Фаришталар Ал-Қуддусни доимо поклайдилар ва ҳамд айтадилар; бутун коинот ҳам шундай қилади. Ал-Қуддус инсонни ибодат қилиш, Унга ҳамд ва тасбеҳ айтиш учун яратди ва бизга алоҳида неъмат — қалбни берди.

Инсон қалби Аллоҳнинг яратишини, комиллигини ва улуғлигини тафаккур қилганда, Яратувчини поклаш ва ҳамд айтиш муқаррар эканини англайди. Шунинг учун биз Ал-Қуддусни ҳамд қиламиз (алҳамдулиллаҳ) ва Ундан муносиб бўлмаган ҳар қандай сифатдан поклаймиз (субҳаналлоҳ). Бундай комил Роббимиз борлиги — буюк неъмат эмасми?

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Қуддус ҳақида пок эътиқодга эга бўлиш
Ал-Қуддуснинг ягоналигига иймон келтиринг ва ақиданинг поклигини асранг. Тавҳид турларини ишончли манбалар орқали ўрганиб, кундалик ҳаётингизда амалга татбиқ этинг.

2. Ал-Қуддусни ҳамд ва тасбеҳ қилиш
Чин дилдан алҳамдулиллаҳ ва субҳаналлоҳ деб айтинг. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи рукуъ ҳолатида шундай дер эдилар:

سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ وَٱلرُّوحِ

Маъноси:
Эй мутлақ Пок Зот! Фаришталар ва Руҳнинг Роббиси!
(Муслим)

Бу дуони намозингизга қўшинг.

3. Намоз орқали ўзингизни поклаш
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи саҳобаларидан сўрадилар:
«Агар кимдир уйи олдидаги дарёда кунига беш марта чўмилса, унда ифлослик қоладими?»
(Муслим)

Намозни танангиз ва қалбингизни покловчи деб тасаввур қилинг.

Аллоҳ айтади:

إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنكَرِ

Маъноси:
Албатта, намоз бузуқлик ва ёмонликдан қайтаради.
(Қуръон, 29:45)

4. Энг яхши садақани бериш
Закот ва садақа молингизни поклайди ва зиёда қилади.

Аллоҳ таоло айтади:

خُذْ مِنْ أَمْوَٰلِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا

Маъноси:
Уларнинг молларидан садақа ол, шу билан уларни поклайсан ва ўсишга етказасан.
(Қуръон, 9:103)

Садақа берганда энг яхшисини беринг — чунки Ал-Қуддус энг яхшисига лойиқдир. 

5. Зулм қилмаслик
Аллоҳ ҳеч кимга заррача зулм қилмайди.

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ

(Қуръон, 4:40)

Ал-Қуддус одамларга ҳеч қачон зулм қилмайди; шунинг учун сиз ҳам ҳеч кимга — яқин ёки бегона, катта ёки кичик, ҳатто ҳайвонларга ҳам — зулм қилманг.

6. Ичдан ҳам, ташқаридан ҳам пок бўлиш
Ниятларни тозаланг, таҳоратга эътиборли бўлинг, уй-атрофингизни, муҳитни пок сақланг. Ҳалол ризқ билан озиқланинг ва болаларга ҳам шу тарбияни беринг.

7. Қуръон орқали покланиш
Аллоҳ таолонинг каломи мутлақ покдир.

وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ ٱللَّهِ قِيلًا

(Қуръон, 4:122)

Қуръон қалб касалликларига шифо, ҳидоят ва раҳматдир. Уни ҳар куни ўқиб, қалбингизни тозаланг.

8. Ал-Қуддусдан сўраш
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи намоз бошида қуйидаги дуони ўқир эдилар:

اللهم باعد بيني وبين خطاياي كما باعدت بين المشرق والمغرب
اللهم نقني من خطاياي كما ينقى الثوب الأبيض من الدنس
اللهم اغسلني من خطاياي بالثلج والماء والبرد

Маъноси:
Эй Аллоҳ! Гуноҳларимни мендан машриқ билан мағриб орасидай узоқ қил.
Эй Аллоҳ! Оқ кийим ифлосликдан тозаланганидек, мени гуноҳларимдан покла.
Эй Аллоҳ! Мени гуноҳларимдан қор, сув ва муз билан ювиб тозала.
(Бухорий, Муслим)

Бу дуода покланишнинг барча турлари жамланган: узоқлаштириш, ифлосликни кетказиш ва тўлиқ ювиш.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Қуддус!
Сен мутлақ пок Зотсан. Бизларни Сенинг ягоналигингда соф эътиқодли қил, қалбларимиз, амалларимиз ва ниятларимизни покла. Танамиз ва муҳитимизни тоза сақлашга ёрдам бер. Намозни комил адо қилишга, энг яхши садақани беришга ва Қуръон орқали покланишга муваффақ қил. Сени пок қалб билан учратишни насиб эт. Омин.