АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУЪИЗЗ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

المُعِزّ

Аллоҳ Ўзини Ал-Муъизз — иззат берувчи, улуғловчи, шараф ва қадр-қиймат бахш этувчи Зот сифатида зикр қилади. Ал-Муъизз исми ҳақиқий иззат манбаи инсонлар, мол-мулк, лавозим ёки куч-қудрат эмас, балки фақат Аллоҳнинг иродаси эканини англатади. Инсоннинг қадри, улуғлиги ва шарафи ташқи омиллар билан эмас, Аллоҳ томонидан берилган иззат билан белгиланади.

Ал-Муъизз исми иззатни ижтимоий мақом ёки инсонлар эътирофи билан адаштирмасликни ўргатади. Чунки инсон одамлар наздида улуғ бўлиб, Аллоҳ наздида хор бўлиши мумкин, ёки одамлар кўзида қадрсиз кўринган ҳолда Аллоҳ наздида олий мақомга эга бўлиши мумкин. Шу сабабли Ал-Муъизз исми инсонни зоҳирий улуғликка эмас, ҳақиқий иззатга чорлайди.

Ал-Муъизз исми Ал-Музилл исми билан чамбарчас боғлиқ. Ал-Муъизз иззат берса, Ал-Музилл хор қилади. Бу жуфтлик Аллоҳнинг қудратида иззат ҳам, хорлик ҳам мутлақ адолат ва ҳикмат билан амалга ошишини кўрсатади. Ҳеч ким Аллоҳ берган иззатни мустақил равишда сақлаб қололмайди ва ҳеч ким Аллоҳ хоҳламаган ҳолда ҳақиқий иззатга эга бўлолмайди.

Ал-Муъизз исми инсонларга нисбатан ҳаддан ташқари эгилиб кетмасликни ва улардан иззат изламасликни ўргатади. Чунки инсонлар берган иззат вақтинчалик, шартли ва ўзгарувчандир. Аллоҳ берган иззат эса барқарор, ҳақиқий ва охиратга қадар давом этувчидир. Шу боис Ал-Муъизз исмини англаган инсон ўз қадрини инсонлар баҳосига боғламайди.

Қуръонда иззатнинг манбаи фақат Аллоҳ экани очиқ баён қилинган:
«قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَن تَشَاءُ وَتَنزِعُ الْمُلْكَ مِمَّن تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» 
«Айт: Эй мулк Эгаси бўлган Аллоҳ, Сен мулкни хоҳлаганингга берасан, хоҳлаганингдан олиб қўясан, хоҳлаганингни иззатли қиласан, хоҳлаганингни хор қиласан. Барча яхшилик Сенинг қўлингдадир. Албатта, Сен ҳар нарсага қодирсан» (Оли Имрон, 3:26).

Бу оят Ал-Муъизз исмининг мазмунини очиб беради: иззат инсон ҳаракатларининг автоматик натижаси эмас, балки Аллоҳнинг иродаси ва ҳикмати билан бериладиган неъматдир. Шунинг учун ҳақиқий иззат тақво, ихлос ва ҳаққа яқинлик билан боғлиқдир.

Ал-Муъизз исмини англаш инсонни такаббурликдан сақлайди. Чунки у биладики, ўзида бор ҳар қандай қадр-қиймат — ўз меҳнатининг мутлақ натижаси эмас, балки Аллоҳнинг берган иззатидир. Бу эса инсонни камтарликка, шукрга ва Аллоҳга суянишга етаклайди.

Ал-Муъизз исми билан яшаш инсонни ноҳақлик қилишдан ҳам сақлайди. Ал-Муъизз исмини ҳис қилган банда бошқаларни камситмайди, ўзини устун қўймайди ва ҳақиқий қадр ва иззат Аллоҳ наздида эканини унутмайди.

Эй Ал-Муъизз, Сен хоҳлаганингни иззатли қиласан ва хоҳлаганингдан иззатни кўтарасан. Бизларни иззатни инсонлардан эмас, Сендан излайдиган бандаларингдан қил. Қалбларимизни кибрдан асра, бизларга камтарлик ва ҳақиқий шарафни ато эт ва иззатни Сенга итоатда деб билдирадиган шуур насиб эт. Бизларни Сен берган иззатга шукр қиладиган бандаларингдан айла.