АЛЛОҲНИНГ АЛ-ВОСИЪ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

  АЛ-ВОСИЪ  الواسع

Аллоҳ Ўзини Ал-Восиъ — бағрикенглик ва қамров соҳиби, марҳамат, илм ва қудрати барча чегаралардан устун бўлган Зот сифатида баён қилади. Ал-Восиъ исми Аллоҳнинг кенглиги макон ёки миқдор билан ўлчанмаслигини, балки зотий камол, чексиз илм ва тугал ҳикмат билан намоён бўлишини англатади. Инсон кенгликни кўпинча мол-мулкнинг зиёдалиги ёки имконият билан боғлайди, Ал-Восиъ эса кенгликни онг ва қалбни қамраб олган илоҳий сифат сифатида очиб беради.

Ал-Восиъ исми Ал-Алим ва Ар-Раҳмон исмлари билан бир бутун маънода намоён бўлади. Аллоҳнинг кенглиги беқиёс, лекин у ҳеч қачон бетартиб эмас. У кенглик илм билан тартибга солинган, раҳмат билан юмшатилган ҳолда зоҳир бўлади. Шунинг учун Аллоҳнинг кенглиги инсонни адаштирмайди, балки уни ҳидоятда собитқадам қилади.

Ал-Восиъ сўзи و س ع (вав – син – айн) илдизидан келиб чиққан бўлиб, кенгайиш, сиғдириш, торликдан чиқиш маъноларини қамраб олади. Луғавий жиҳатдан “васаъ” — нарсанинг ўз ҳажмидан ортиқни ҳам сиғдира олиши демакдир. Аллоҳга нисбатан эса Ал-Восиъ — барча мавжудотни илмда, раҳматда ва тақдирда қамраб олган, ҳеч нарсани четда қолдирмаган Зот эканини билдиради.

Қуръонда Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Восиъ сифатида зикр қилади: «وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ» — «Аллоҳ кенг қамровли ва билувчидир» (Бақара, 2:115). Бу оят кенглик тушунчаси назоратсиз ёйилиш эмас, балки тўлиқ идрок билан бирга эканини очиб беради.

Ал-Восиъ инсон онги ва ҳаётида аввало торлик ҳиссини йўқотади. Инсон ҳаётни кўпинча чекланган имкониятлар, ёпиқ эшиклар орқали қабул қилади. Ал-Восиъ эса унга муаммо реалликнинг торлигида эмас, балки қарашнинг торлигида эканини англатади. Бу идрок инсонни ички қисилиш, хавотир ва умидсизликдан озод қилади.

Ал-Восиъ зуҳур қилган онгда инсон шошилмасликни ўрганади. Ҳар нарсага дарҳол етиш керак деган босим йўқолади. Инсон нафасини ростлайди, қалби кенгаяди. У англайдики, ризқ ҳам, йўл ҳам фақат кўринаётган имкониятлар билан чекланмаган. Бу тушуниш онгни юмшатади, қалбга хотиржамлик олиб киради.

Ал-Восиъ инсонда бошқаларга нисбатан ҳам кенглик пайдо қилади. У одамларни қатъий қолиплар билан баҳоламайди, ҳар бир хатони охирги ҳукм деб қабул қилмайди. Чунки у билиб туради: Аллоҳ кенг бўлган жойда инсон тор бўлиши ярашмайди. Шу сабабли Ал-Восиъни англаган инсон бағрикенгликни заифлик эмас, камол сифатида қабул қилади.

Ал-Восиъ инсон ҳаётида қийин пайтларда алоҳида намоён бўлади. Қачон эшиклар ёпилгандек туюлса, Ал-Восиъ инсонни бир йўл билан чекламайди. У инсонга Аллоҳ наздида ечимлар кўп эканини, йўллар инсон тасаввуридан кенг эканини ҳис қилдирaди. Шу боис Ал-Восиъ инсонни саросима билан эмас, ишонч билан ҳаракат қилишга ўргатади.

Эй Ал-Восиъ, Сен кенглик ва қамров соҳиби Зотсан. Қалбларимизни тор фикрлардан, шошилиш ва хавотирдан тозала. Қачон йўллар тор кўринса, онгларимизни оч. Қачон умид сўнгандек туюлса, қалбларимизни кенгайтир. Бизларни Сенинг бағрикенглигингга ишониб яшайдиган, ўзгаларга ҳам шу  бағрикенглик билан муносабатда бўладиган бандаларингдан қил.