АЛЛОҲНИНГ АЛ-ҚОДИР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Қодир — Қудратли, Ҳамма нарсага Қодир Зот деб Қуръонда бир марта зикр қилади. Ал-Қодир — тўлиқ ва мутлақ қудрат эгасидир. У ҳукм қилади; У фақат: “Бўл!” дейди — ва у бўлади. Ал-Қодирга бирор ишни қилиш учун восита ёки сабаб керак эмас.

Қодир сўзи қоф–дол–ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, тўртта асосий маънони англатади:

1. қодир бўлиш, амалга оширишга қуввати етиш;

2. ўлчаш, тақсимлаш ёки намоён қилиш;

3. ҳукм қилиш, тақдирлаш, қарор этиш;

4. устун келиш, ғолиб бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 132 марта, ўн бир хил шаклда келган. Масалан:
يَقْدِرُ — “қудрати етади”,
قَدَّرْنَا — “Биз тақдирладик”,
الْقَدْر — “қудрат, ўлчов”,
قَادِرٌ — “қодир”.

Аллоҳ таоло Қуръонда Ўзини қодир сифатида 45 марта зикр қилган бўлиб, шулардан бири Ал-Қодир (القدير) шаклида келган.

Луғавий жиҳатдан қодир, қадир ва муқтадир сўзларининг барчаси бир илдиздан келиб чиққан бўлиб, улар Аллоҳнинг қудрати доимий сифат эканини англатади. У яратилган барча нарса устида мутлақ қудратга эга, ҳамма ишни мукаммал ўлчов билан амалга оширади ва бўлиб ўтган, бўлаётган ҳамда бўладиган барча ишларни Ўзи тақдирлайди. Унинг қудрати чексиз билими билан уйғунлашгани учун У Ал-Қодир ва Ал-Алимдир.

Ал-Қодир айтади:

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفًا وَشَيْبَةً ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۖ وَهُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ
(Қуръон, 30:54)

Маъноси:
Аллоҳ сизларни заифликдан яратди, сўнг заифликдан кейин куч берди, кейин кучдан кейин яна заифлик ва оқ сочликни берди. У истаганини яратади. У Билувчи ва Қодир Зотдир.

تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
(Қуръон, 67:1)

Маъноси:
Қўлида мулк бўлган Зот муборакдир. У ҳар бир нарсага Қодирдир.

إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِآخَرِينَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرًا
(Қуръон, 4:133)

Маъноси:
Агар истаса, эй одамлар, сизларни кетказиб, ўрнингизга бошқаларни келтиради. Аллоҳ бунга Қодирдир.

Қудрат ва раҳмат уйғунлиги

Ал-Қодир истаган пайтида бир бутун қавмни бошқаси билан алмаштиришга қодир. У Ўз қудрати билан ернинг катта қисмини ҳаётсиз қилиши ҳам, истаган бандасига улкан ризқ бериши ёки уни чеклаши ҳам мумкин. Сабр, қатъий иймон ва Унга таваккул қилган бандаларини Ал-Қодир Ўз қудрати билан қийинчиликлардан қутқаради.

Аллоҳнинг қудратининг гўзал намунаси Иброҳим алайҳиссаломни оловдан, Юнус алайҳиссаломни балиқ қорнидан, Юсуф алайҳиссаломни қудуқдан қутқарганида намоён бўлган. Бундай ёрдам, енгиллик, нажот ва тасалли мисоллари бандалар ҳаётида саноқсиздир.

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ҳамма нарса тақдирланганини билинг
   Қанча марта пул, мол-мулк ёки ишдан айрилганда изтиробга тушганмиз? Айримлар ҳатто: “Нега айнан мен?” деб сўрашади.

Қуйидаги ҳадисни яхши-ёмон кунларда эслаб юринг ва у сизда Ал-Қодирга бўлган таваккулни оширсин. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«اعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلَىٰ أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَنْفَعُوكَ إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَكَ، وَلَوِ اجْتَمَعُوا عَلَىٰ أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَضُرُّوكَ إِلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ»
(Термизий)

Маъноси:
Билгин: агар бутун уммат сенга фойда етказиш учун жам бўлса ҳам, Аллоҳ сенга ёзиб қўйганидан бошқаси билан фойда етказа олмайди. Агар сенга зарар етказиш учун жам бўлса ҳам, Аллоҳ сенга ёзиб қўйганидан бошқаси билан зарар етказа олмайди.

Шу эътиқод билан қалбингизни адоват ва ҳасаддан даволанг: барча ишлар Ал-Қодирнинг тақдири билан бўлади.

2. Рози бўлинг
   Солиҳ салафлар йўлидан бориб, Ал-Қодирнинг тақдирига рози бўлишга интиланг. Бу — ҳар бир иш тақдирланганини билиш билан бирга, синов пайтида қалбда аччиқлик сақламасликдир.

Ризо — Аллоҳнинг тақдирини тан олиш, ундан кўнгил тўқ бўлишдир. Қандай ҳолат бўлмасин, Ал-Қодирга бўлган муҳаббатингиз камаймасин. Ризо — Аллоҳга борадиган энг улуғ эшикдир; у ибодат қилувчи учун хотиржамлик манбаи ва дунёдаги жаннатдир. Унга кирмаган киши охират жаннатига ҳам кирмайди.

3. Истихора намозини ўқинг
   Катта ёки кичик қарор олдиндан, Ал-Қодирга мурожаат қилинг. Бу дунё ва охиратингиз учун яхшисини танлаб беришини сўраб, суннат бўлган истихора намозини адо этинг.

4. Ҳар ҳолатда “алҳамдулиллаҳ” денг
   Яхшилик бўлганда ҳамд айтиш осон, аммо қийинчиликда ҳам Ал-Қодирни ҳамд қилиш лозим. Навбатдаги синовда қалбдан “алҳамдулиллаҳ” деб айтинг ва бошқаларни ҳам шунга унданг.

5. Эҳтиёжингизни Ал-Қодирга баён қилинг
   Табиатан биз қодир кишиларни яхши кўрамиз. Масалан, заиф пайтда кучли ҳимояга муҳтож бўламиз. Билингки, Ал-Қодир Ўз қудрати билан ҳар қандай ишни амалга оширади. Шунинг учун Ундан сўранг, Унга паноҳ тилаб мурожаат қилинг, қалбингизни даволашини сўранг. Унинг қудратига ҳеч қандай чегара йўқ.

Фақат Ал-Қодир ҳар бир қийинчиликдан чиқиш йўлини беришига тўлиқ қодир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«مَنْ لَزِمَ الِاسْتِغْفَارَ جَعَلَ اللَّهُ لَهُ مِنْ كُلِّ هَمٍّ فَرَجًا، وَمِنْ كُلِّ ضِيقٍ مَخْرَجًا، وَرَزَقَهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ»
(Абу Довуд)

Маъноси:
Ким истиғфорни доимий қилса, Аллоҳ ҳар бир ғамдан чиқиш йўлини, ҳар бир қийинчиликдан енгилликни беради ва ўзи кутмаган жойдан ризқлантиради.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Қодир!

Сенинг қудратинг чексиздир. Мушкилотимизни енгил қил, зиммамизга кучимиз етмайдиган синовларни юклама. Бизни тўғри йўлингдан айирма. Ҳақ йўлингда собит туришимиз учун даргоҳингдан куч ва қувват бер!