АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУҚТАДИР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Аллоҳ Ўзини Ал-Муқтадир — Мутлақ Қудрат Соҳиби, Ҳар Бир Ҳукмни Аниқ Белгиловчи Зот — деб Қуръонда икки марта зикр қилади.

Ал-Муқтадир — хоҳлаган ҳар қандай ишни амалга оширишга мутлақ қудрат ва салоҳиятга эга бўлган Зотдир. Унинг қудрати барча ҳукмларни амалга оширади, Унинг тақдири эса ҳар қандай ҳолатда ҳам ғолиб келади.

Мутлақ Қудратли, Ҳамма Нарсани Белгиловчи Зот

Муқтадир ва Қодир сўзлари қоф–дол–ро илдизидан келиб чиққан бўлиб, тўртта асосий маънони англатади:

1. бир ишни бажаришга қодир бўлиш, қувват ва имкониятга эга бўлиш;

2. ўлчаш, тақсимлаш ёки бир нарсани ошкор қилиш;

3. ҳукм қилиш, тақдир белгилаш;

4. ғолиб келиш, устун бўлиш.

Бу илдиз Қуръонда 132 марта, ўн бир хил шаклда келган. Масалан: тақдиру (“белгиланди”), қадран (“ўлчов”), мақдуран (“тақдир қилинган”).

Аллоҳ таоло Ўзини муқтадир сифати билан Қуръонда тўрт марта зикр қилади, шулардан иккитасида Муқтадирин (Қудрати Комил, Энг Қудратли Зот) шакли келган.

Луғавий жиҳатдан қодир, қодир ва муқтадир сўзларининг барчаси бир илдиздан келиб чиққан бўлиб, Аллоҳ таолонинг мутлақ ва ғолиб қудратини англатади. Муқтадир — бу илдизнинг кучайтирилган шакли бўлиб, Аллоҳ таолонинг Ўз ҳикмати билан қарор қилган ҳар бир ишни фаол равишда амалга оширишини ифода қилади. Араб тилида сўз бошида келадиган «му» қўшимчаси амални бажарувчини ёки амалнинг жисмоний ифодасини билдиради (масалан: муслим — таслим бўлувчи).

Қуръонда Ал-Муқтадир исми

Аллоҳ таоло айтади:

«… Улар оятларимизнинг барчасини инкор қилдилар. Биз эса уларни Азиз ва Муқтадир Зотга хос бўлган қаттиқ ушлаш билан ушладик».
(Қуръон, 54:42)

«… У ерда улар Қудрати Комил бўлган Подшоҳ ҳузуридаги иззатли мақомдадирлар».
(Қуръон, 54:55)

Бу Исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ўз қудратингга суянмаслик
Сизнинг тавфиқингиз (қобилиятингиз) фақат Ал-Муқтадирдандир. Муваффақиятингиз ўзингиз сабабли эмас, балки У сизга имконият бергани сабаблидир. Агар инсон Ўзига муҳтожлигини кўрсатса, Ал-Муқтадир уни қўллаб-қувватлайди; агар инсон ҳатто бир лаҳзага ҳам ўз қудратига таянса, Аллоҳ уни ўз ҳолига ташлаб қўяди.

Аллоҳ айтади:

«Кофирлар қутулиб кетишларини ўйлаб қолмасинлар. Албатта, улар ўзларини қутқара олмайдилар».
(Қуръон, 8:59)

Бу оятни фақат кофирлар ҳақида деб ўйламанг. Қанча марта “фарзандларим яхши, чунки мен яхши тарбияладим” ёки “мен ақлли бўлганим учун бу ишга эга бўлдим” деб ўйлаймиз? Доимо шундай деб хоксор бўлинг: менда бор ҳар бир нарса Ал-Муқтадирдандир.

2. Иймонингизни амал билан тасдиқланг
Агар инсон оғир касалликка чалинса ҳам, Аллоҳ ҳар бир нарсага қодир деб ишониши керак. Айтиш осон, аммо шу ишонч билан яшай оласизми?

Мусо алайҳиссаломнинг саҳобалари айтдилар:

«Албатта, биз қўлга тушамиз».
У эса жавоб берди:
«Йўқ! Албатта, Роббим мен билан. У мени ҳидоят қилади».
(Қуръон, 26:61–62)

У кўп душманлар олдида ёлғиз эди, аммо Ал-Муқтадирнинг қудратига бўлган ишончи титрамаган. Ўзингизни ожиз ёки умидсиз ҳис қилган пайтда шуни мисол қилинг.

3. Яширин неъматлар учун шукр қилиш
Ал-Муқтадир бу дунёдаги ҳар бир ишни чексиз ҳикматига мувофиқ амалга оширади. Ҳар бир ҳолатнинг ортида сабаб бор. Фақат мўмин инсон ҳар бир ҳолатдан — яхши ёки ёмон — манфаат олади.

Аллоҳ айтади:

«У сизларга Ўз неъматини — ошкор ва яширин ҳолда — комил қилди».
(Қуръон, 31:20)

Ҳар куни Ал-Муқтадирга яширин неъматлари учун ҳам шукр қилинг.

4. Юнус алайҳиссаломнинг дуосини эслаш

Юнус алайҳиссалом зулматлар ичида нидо қилди:

لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ

Маъноси:
Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ. Сен поксан. Албатта, мен золимлардан бўлдим.

Аллоҳ таоло айтади:

«Биз унинг дуосини қабул қилдик ва уни ғамдан қутқардик. Шундай қилиб, мўминларни қутқарамиз».
(Қуръон, 21:87–88)

Бу қисса ҳар бир мўмин учун ҳаётий дарсдир: ҳолатингиз қанчалик қоронғу бўлмасин, Ал-Муқтадирга юзланинг, Унинг мақомини тан олинг, ўз мақомингизни англанг — У сизга чиқиш йўлини очади.

5. Хотиржам қалбнинг қадрини билиш
Ал-Муқтадирнинг тақдири комил илм ва қудратдан келиб чиқади ва ҳаётимизни бошқаради. Кун давомида сиз юзлаб қарорлар қабул қиласиз: Аллоҳга юзланасизми ёки Ундан юз ўгирасизми? Сабр қиласизми ёки ғазабланасизми?

Аллоҳ айтади:

«Огоҳ бўлинглар! Қалблар фақат Аллоҳни зикр қилиш билан хотиржам бўлади».
(Қуръон, 13:28)

Ал-Муқтадир одамларга мол, қудрат, ақл ва гўзаллик бериши мумкин, аммо ҳақиқий хотиржамликни фақат мўминларга тақдир қилади.

Хулоса

Аллоҳ яхшироқ билувчидир.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Муқтадир!
Сенинг қудратинг ҳар бир ҳукмни амалга оширади. Бизларни Сенинг мутлақ қудратингка ишониб яшайдиганлардан қил, тақдирингнинг барча жиҳатлари учун шукр қилувчилардан қил, кибрдан сақла ва қалбларимизни Сени кўп зикр қилиш билан хотиржам қил. Омин.