АЛЛОҲНИНГ АЛ-ЖОМИЪ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Энг Олий Жамловчи, Тўпловчи ва Бирлаштирувчи — Ал-Жомиъ

Аллоҳ Ўзини Қуръонда икки жойда Ал-Жомиъ — Жамловчи, Тўпловчи ва Бирлаштирувчи деб атаган. У барча нарсани жамлайди, яраштириб бирлаштиради, тўплайди ва уйғунлаштиради. Ал-Жомиъ бутун коинотни бирга жамлаган Зотдир; У қалбларни яраштирувчи, қарши томонларни боғловчи, ўхшаш ва турлича нарсаларни бир бутун тизимга келтирувчи ва охирида барчани Ўз ҳузурида жамлайдиган Зотдир.

Жамловчи ва Бирлаштирувчи Зот

Жомиъ сўзи араб тилидаги жим–мим–ъайн (ج م ع) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у бир нечта асосий маъноларни англатади.
Биринчи маъно — жамлаш, бир жойга тўплаш, йиғиш.
Иккинчи маъно — боғлаш, қўшиш, бирлаштириш.
Учинчи маъно — яраштириш, келишмовчиликни ҳал қилиш.
Тўртинчи маъно — тартиблаш, йиғиб тизимлаш, шакллантиришдир.

Бу илдиз Қуръонда 129 марта, 11 хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
яжмаъуна — «улар тўплайдилар»,
ажмаъийн ёки жамиъан — «ҳаммаси бирга»,
ал-жамъоний — «икки қўшин, икки гуруҳ»,
жамаъу — «улар жамладилар».

Луғавий жиҳатдан жамъ тушунчаси ҳам жисмоний йиғилишни, ҳам маънавий бирлашувни англатади. Масалан, йавмул-жумуъа — одамлар йиғиладиган кун; ижмоъ эса — олимларнинг фикрий бирдамлиги, қалбларни адоватдан кейин яраштириш маъносини ҳам ифодалайди.

Ал-Жомиъ инсон танасидаги турли аъзолар ва моддаларни бирга уйғун ишлатадиган, дунёда турли хил махлуқотларни ёнма-ён яшашга жамлаган Зотдир. Худди шу Зот Қиёмат кунида бизни парчалаб, яна қайтадан жамлаб тирилтиради.

Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

«Эй Парвардигоримиз! Албатта, Сен одамларни ҳеч шубҳа йўқ бир Кунда жамлайсан. Албатта, Аллоҳ ваъдасидан қайтмайди».
(Қуръон, Оли Имрон 3:9)

Яна шундай дейилади:

«… агар шундай қилсангиз, сиз ҳам улар каби бўласиз. Албатта, Аллоҳ мунофиқлар ва кофирларни жаҳаннамда барчасини бирга жамлайди».
(Қуръон, Нисо 4:140)

Жамланиш Куни

Жума — Ал-Жумуъа, яъни Жамланиш куни — Аллоҳ таоло мўминларга берган буюк неъматдир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи шундай деганлар:

«Аллоҳ биздан олдинги умматларни Жума кунидан адаштирди. Яҳудийларга шанба куни, насронийларга якшанба куни берилди. Аллоҳ эса бизга Жума кунини насиб этди. Қиёмат кунида эса улар биздан кейин бўладилар. Биз бу дунё аҳли орасида охиргимиз, аммо Қиёмат кунида биринчи бўламиз».
(Муслим)

Қиёмат куни ҳам Жамланиш куни деб аталади, чунки ўша кунда Аллоҳ Ўз бандаларини охирги ҳисоб-китоб учун жамлайди. Бу — энг улуғ жамланишдир. Аллоҳ таоло Йавмул-жамъ ҳақида шундай дейди:

«У сизларни Жамланиш куни учун тўплайди. Бу — зиён аён бўладиган кундир. Ким Аллоҳга иймон келтириб, солиҳ амал қилса, У унинг ёмонликларини ўчиради ва остидан анҳорлар оқиб турган жаннатларга киритади. Улар у ерда абадий қоладилар. Бу — улкан ютуқдир».
(Қуръон, Тағобун 64:9)

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Жамланиш кунини эслаб яшаш.

«Аллоҳ — Ундан ўзга илоҳ йўқ. У сизларни шубҳасиз Қиёмат куни учун жамлайди. Аллоҳдан кўра ким сўзида ростгўй?»
(Қуръон, Нисо 4:87)

Аллоҳ таолонинг қадрати ҳақида тафаккур қил: у илк авлодлардан тортиб охирги инсонгача барчани бир жойда жамлай олади. Ҳар куни Ўзингни Ал-Жомиъ ҳузурида тургандек ҳис қилиб яшашга одатлан.

2. Ал-Жомиънинг соясига интил.

Қиёмат куни ҳақидаги билиш ва зикрни амал билан боғла. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи шундай деганлар:

«Қиёмат куни Аллоҳ Ўз соясида соялайдиган етти тоифа бор…»
— адолатли ҳукмдор;
— Аллоҳ ибодатида ўсган ёш;
— қалби масжидларга боғлиқ инсон;
— Аллоҳ учун дўстлашиб, шу йўлда учрашиб ва ажрашган икки киши;
— гўзал ва мақомли аёл гуноҳга чақирганида “Аллоҳдан қўрқаман” деган киши;
— садақани махфий бериб, чап қўли ўнг қўли берганини билмаган инсон;
— ёлғиз қолганда Аллоҳни эслаб, кўзидан ёш чиққан инсон.
(Бухорий, Муслим)

Бу сифатларни яхшилаб ўрган ва ҳаётингда татбиқ этишга ҳаракат қил.

3. Одамларни бирлаштир.

Ал-Жомиъ сени фақат шахсий ибодатларинг учун эмас, балки одамларни яраштирганинг, жамоатни мустаҳкамлаганинг учун ҳам мукофотлайди. Жамоат билан намоз ўқи, келишмовчиликка тушганларни яраштир, одамларни бир дастурхон атрофида жамла.

Аллоҳ таоло шундай дейди:

«Аллоҳ ва Расулига итоат қилинг, жанжаллашманг, акс ҳолда қувватингиз кетади. Сабр қилинг, албатта Аллоҳ сабр қилувчилар билан биргадир».
(Қуръон, Анфол 8:46)

Эй Аллоҳ, эй Ал-Жомиъ!
Сен барча нарсани жамловчи ва бирлаштирувчисан. Бизга жамоат билан бирга бўлишни, яхшилик учун одамларни жамлашни, Жамланиш кунини тез-тез эслаб, Сенинг сояингга интилувчилардан бўлишни ато эт. Омин.