АЛЛОҲНИНГ АЛ-ЖАББОР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Ал-Жаббор

Барча Нарсани Бўйсундирувчи, Тикловчи ва Камолга Етказувчи 

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Жаббор — Барча нарсани бўйсундирувчи, тикловчи ва камолга етказувчи деб Қуръонда бир марта атаган. У Ўз иродасига кўра барча нарсани амалга оширадиган Зотдир. Ал-Жаббор — энг Олий Зот бўлиб, У яратилмишдаги синганни тикайди, етишмаганни тўлдиради ва барча нарсани мукаммал ҳолатга келтиради.

Бўйсундирувчи, Тикловчи Энг Буюк Зот

Жаббор сўзи араб тилидаги жим–бо–ро (ج ب ر) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у учта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — мажбур қилиш, бўйсундириш.
Иккинчи маъно — олийлик ва улуғлик.
Учинчи маъно — тузатиш, тикаш, қайта тиклашдир.

Бу илдиз Қуръонда ўн марта, бир хил сарфий шаклда келган. Унинг айрим намунаси:
жабборан — «золим»,
жаббаарийн — «зўравон куч соҳиблари».

Луғавий жиҳатдан жаббор сўзи кучайтирилган шаклда келади. Жобир — тикайдиган ёки мажбур қилувчи, жабира эса синган суякни тўғрилаш учун қўйиладиган шина маъносида ишлатилади. Шу маънода Ал-Жаббор — энг олий бўйсундирувчидир: У нима истаса, ўша амалга ошади. У энг юксак Зот бўлиб, яратилмишнинг ишларини тўғрилайди ва ҳолатини ислоҳ қилади.

Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

«У — Аллоҳ, Ундан ўзга илоҳ йўқ. Подшоҳ, Пок, Саломатлик манбаи, Иймон бахш этувчи, Назорат қилувчи, Азиз, Жаббор…»
(Қуръон, Ҳашр 59:23)

Жабрнинг Уч Кўриниши

Қуръонда жаббор сўзи ўн марта келган бўлса-да, фақат бир марта Аллоҳ таолога нисбатан ишлатилган. Қолган тўққиз жойда у одамлар орасидаги зўравонлик ва зулм маъносида келган. Аллоҳгина Ал-Жаббор сифатида ижобий маънода аталади.

1. Қудрат маъносидаги жабр

Ал-Жаббор зўравонларни бўйсундиради, уларни Ўз қудрати билан енгади. Унинг қудрати ҳар қандай золимни ожиз қолдиради.

2. Раҳмат маъносидаги жабр

Ал-Жаббор синган қалбларни тикайди, мазлумларга хотиржамлик беради ва сабр қилганларга мукофот ато этади. Мусо алайҳиссаломнинг онаси ҳақида шундай дейилади:

«Мусонинг онасининг қалби бўшаб қолди. Мўминлардан бўлиши учун қалбини мустаҳкам боғламаганимизда, уни билдириб қўйишига сал қолди».
(Қуръон, Қасас 28:10)

Ал-Жаббор унинг қалбини қаттиқлаштирди. Фиръавн ҳам, Мусо алайҳиссаломнинг онаси ҳам Ал-Жаббор билан юзма-юз келдилар — бири жазо, бири раҳмат орқали.

3. Улуғлик маъносидаги жабр

Ал-Жаббор яратилмишдан юксакдир, аммо уларга жуда яқин: У айтилган, қилинган ва ҳатто ўйланган нарсаларнинг барчасини эшитади ва кўради.

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Жаббор сени қандай бўйсундириб тургани ҳақида тафаккур қил.

Ал-Жаббор сени Ўзи истаган шаклда яратди. Сен юрак уриши, қон айланиши, асаб импульслари, ухлаш ва уйғониш каби ишларга таъсир қила олмайсан — буларнинг барчаси Аллоҳнинг қудрати билан амалга ошади. Ҳар куни ўз яратилишинг ҳақида тафаккур қил ва бу сенинг Ал-Жабборга бўлган иймонингни мустаҳкамласин.

2. Ўзинг жаббор бўлма.

Жабр сифати инсонга ярашмайди; сен Ал-Жабборнинг қули бўлишинг керак. Инсон бошқаларнинг ҳис-туйғусини оғритганда, уларни камситганда ёки зўрлик қилганда жабборлик қилган бўлади.

«Шундай қилиб, Аллоҳ ҳар бир мутакаббир золимнинг қалбини муҳрлайди».
(Қуръон, Ғофир 40:35)

Ота-онани ранжитиш ҳам жабрга киради. Аллоҳ таоло айтади:

«Парвардигоринг фақат Унга ибодат қилишингни ва ота-онага яхшилик қилишингни амр қилди… уларга ҳатто “уф” ҳам демагин».
(Қуръон, Исро 17:23)

Шунинг учун ҳеч қачон такаббур бўлма.

3. Бировнинг қалбини тикла.

Агар кимгадир зулм қилган бўлсанг, дарҳол кечирим сўра. Қийналаётган инсонни кўрсанг, у билан гаплаш ва меҳр кўрсат. Бировнинг қалбини тикласанг, Ал-Жаббор қийин пайтингда сенинг қалбингни тикади.

4. Камчиликларингни тузатиш учун Ал-Жабборга юзлан.

Вақтинг ёки қобилиятинг етмаётгандек туюлса, стандартингни пасайтирма; аксинча, Ал-Жабборга бўлган иймонингни ошир. У камчиликларни тўлдиради, ҳаётни тартибга солади ва гуноҳларни яхшиликка айлантиришга қодир.

5. Ал-Жаббордан сўра.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи икки сажда орасида шундай дуо қилганлар:

«Эй Аллоҳ, мени мағфират қил, менга раҳм қил, мени ҳидоят қил, мени қўлла-қувватла, мени асра, ризқ бер ва мақомимни юксалтир».
(Абу Довуд, Ибн Можа, Термизий)

Бу дуодаги «важбурний» сўзи — ишларимни ислоҳ қил, тўғрила деган маънони англатади.

Пайғамбаримиз рукў ва саждада яна шундай деганлар:

«У зот покдир — мутлақ қудрат, мулк, улуғлик ва азамат эгасидир».
(Абу Довуд)

Бу дуоларни ёд ол ва улар билан амал қил.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Жаббор!
Сен бўйсундирувчи, тикловчи ва энг Олий Зотсан. Қийин пайтларимизда қалбларимизни тикла, бизни зулм қилишдан ҳам, зулмга учрашдан ҳам асра. Амрларингга ихтиёрий итоат қилувчилардан қил ва Сен рози бўладиган мақсадларга етишишни насиб эт. Омин.