АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУҲЙИ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

 

Ал-Муҳйи —  Ҳаёт Бахш Этувчи, Тирилтирувчи 

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Муҳйи — ҳаёт бахш этувчи, тирилтирувчи деб Қуръонда икки марта атаган. Ал-Муҳйи — ҳаётни яратган ва қайси нарсага ҳаёт берилишини белгилаган Зотдир. Моддий ҳаёт ҳам, қалбларнинг маънавий ҳаёти ҳам фақат Унинг қўлидадир.

Ҳаёт ва Тирилиш Маъноси

Муҳйи сўзи араб тилидаги ҳа–йа–йа (ح ي ي) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у тўртта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — яшаш, тирик бўлиш.
Иккинчи маъно — очиқ-ойдин бўлиш, намоён бўлиш.
Учинчи маъно — тирилтириш, жонлантириш, ҳаёт бахш этиш.
Тўртинчи маъно — соғломлик ва бутунликдир.

Бу илдиз Қуръонда 184 марта, ўн икки хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
юҳйи — «ҳаёт беради»,
ҳаййан — «тирик»,
ал-ҳаёт — «ҳаёт».

Ал-Муҳйи хоҳлаган мавжудотга ҳаёт ато этади, унинг яшаши учун зарур шароитларни яратади. Кейин эса ўлимни тақдир қилади. Қиёмат куни эса руҳ ва танани яна бирлаштириб, ҳар кимга қилган амалларига яраша ҳисоб қилади. Бу иш Ал-Муҳйи учун жуда осондир.

Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

«Албатта, ерга ҳаёт берган Зот ўликларга ҳам ҳаёт берувчидир. Албатта, У ҳар нарсага қодирдир».
(Қуръон, Фуссилат 41:39)

«Аллоҳнинг раҳмати асарларига қаранг: У ерни ўлик ҳолатидан кейин қандай тирилтиради».
(Қуръон, Рум 30:50)

Ҳаёт Режаси

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи шундай деганлар:

«Сизлардан ҳар бирингиз она қорнида қирқ кун нутфа ҳолатида жамланади. Сўнг шунга ўхшаш муддатда алақа бўлади, кейин шунга ўхшаш муддатда чайналган гўштга ўхшаш ҳолатга келади. Кейин фаришта юборилиб, унга руҳ пуфланади ва тўрт нарса ёзилади: ризқи, умри, амаллари ва бахтли ёки бахтсиз бўлиши».
(Бухорий, Муслим)

Ал-Муҳйи инсон ҳаётини босқичма-босқич ато этади: бир томчидан мукаммал танагача. Лекин ҳаёт фақат жисм билан чекланмайди. Ал-Муҳйи руҳни пуфлаб, инсонга маънавий ҳаёт ҳам беради. Шу билан бирга, инсон тақдирига оид асосий йўналишлар ҳам белгиланади. Мана шу — Ал-Муҳйининг ҳаёт режасидир.

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Муҳйи ҳар нарсага қодир эканига ишон.

Аллоҳ таоло айтади:

«У ҳаёт беради ва ўлим келтиради. Қачон бир ишни хоҳласа, унга фақат “Бўл!” дейди — бас, у бўлади».
(Қуръон, Ғофир 40:68)

Бу оят умид бағишлайди. Ўликдек кўринган ишлар ҳам Ал-Муҳйи томонидан тирилтирилиши мумкинлигини бил. Ҳар бир ташвишингни дуога айлантир.

2. Иймон билан тирик қалбни сўра.

Олимлар қалбларни уч турга бўлишган: соғлом қалб, ўлик қалб ва касал қалб. Тирик қалб — иймонли қалбдир. У фақат Аллоҳга бағишланган бўлади.

«У кунда на мол, на фарзанд фойда беради, фақат Аллоҳга соғлом қалб билан келган кишигина нажот топади».
(Қуръон, Шуаро 26:88–89)

3. Суннатни тирилтир.

Аллоҳ таоло айтади:

«У ҳаёт беради ва ўлим келтиради. Бас, Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтиринг ва унга эргашинг — шоядки тўғри йўл топсаларингиз».
(Қуръон, Аъроф 7:158)

Кундалик ҳаётингда суннатга амал қил. Унутилган суннатларни қайта жонлантириш — улкан ажрга сабабдир.

4. Ҳаётни қадрла.

Ал-Муҳйи сенга ҳаёт берди ва сени ерда вакил қилиб қўйди. Вақтингни беҳуда ўтказма, бошқаларга фойда етказ. Ҳеч бир жонга ноҳақ озор берма, ҳатто ҳайвонга ҳам. Беҳуда ишлардан — лағвдан — ўзингни тий.

5. Табиатдан ибрат ол.

Аллоҳ таоло айтади:

«Сен ерни қуруқ ҳолда кўрасан. Биз унга сув юборганимизда, у қимирлаб, шишади. Уни тирилтирган Зот ўликларни ҳам тирилтиради».
(Қуръон, Фуссилат 41:39)

Фасллар алмашинуви ҳаётингдаги қийинчилик ва енгиллик навбатма-навбат келишини эсласин.

6. Илмга интил.

Исломий илм — нурдир. Ал-Муҳйидан бу дунё ва охиратда нур билан юришни сўра.

«Ўлик бўлганида Биз уни тирилтирган ва одамлар орасида юрадиган нур берган кишини, зулматларда қолиб чиқолмайдиганга ўхшатиш мумкинми?»
(Қуръон, Анъом 6:122)

7. Охиратни эслаб юр.

Пайғамбаримиздан сўрашди: «Энг яхши ҳамроҳ ким?» У зот жавоб бердилар:

«Кимни кўрсангиз Аллоҳни эсласангиз, гапи сизга илмни зиёда қилса ва амали охиратни эслатса — ана ўша энг яхши ҳамроҳдир».
(Муҳосибий)

Эй Аллоҳ, эй Ал-Муҳйи!
Сен ҳаёт бахш этувчи ягона Зотсан. Қалбларимизни иймон билан тирик қил, бизларни солиҳ амалларга унда. Пайғамбаринг суннатини тирилтирувчилардан қил, оятларингдан ибрат олишни, фойдали илм насиб этишни ато эт. Ҳаётимизни қадрлашни ва охиратни эслаб яшашни насиб қил. Омин.