АЛЛОҲНИНГ АЛ-МУСАВВИР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Шакл Берувчи, Сурат Берувчи , Барча Шаклларни Ато Этувчи — Ал-Мусаввир

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Мусаввир — шакл берувчи, сурат берувчи ва барча мавжудотларга шакл ато этувчи Зот деб Қуръонда бир марта атаган. Ал-Мусаввир — мавжуд бўлган барча нарсанинг шаклини белгилаган, ҳар бир махлуққа ўзига хос сурат ва мойиллик берган Зотдир. Яратилмиш қанчалик хилма-хил бўлмасин, ҳар бир мавжудот бетакрор ва ягонадир.

Шакл, Сурат ва Мойиллик Маъноси

Мусаввир сўзи араб тилидаги сод–вов–ро (ص و ر) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у учта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — эгиш, буриш, мойил қилиш.
Иккинчи маъно — шакл бериш, суратлаш, яратиш, тасвирлаш.
Учинчи маъно — бир нарсага нисбатан мойиллик ёки истак беришдир.

Бу илдиз Қуръонда 19 марта, беш хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
ва савваракум — «У сизларга шакл берди»,
ас-сур — «сур (най, қиёмат карнайи)»,
суратин — «шакл, сурат».

Ал-Мусаввир ҳар бир мавжудотга унинг шаклини нусха кўчириш орқали эмас, балки мутлақ иродаси билан ато этади. У «Бўл!» дейди — ва у бўлади; шакли, хусусиятлари ва табиати билан айнан У истаганидек вужудга келади. У хоҳлаганича қилади ва хоҳлаганича яратади.

Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

«У — Аллоҳ, Яратувчи, Барпо қилувчи, Сурат берувчи. Энг гўзал исмлар Уникидир. Осмонлару ердаги барча нарса Уни поклаб тасбеҳ айтади. У Азиз ва Ҳакимдир».
(Қуръон, Ҳашр 59:24)

Ал-Холиқ, Ал-Бориъ ва Ал-Мусаввир Орасидаги Боғлиқлик

Ҳашр сурасида Ал-Мусаввир исми Ал-Холиқ (Яратувчи) ва Ал-Бориъ (Барпо қилувчи) исмларидан кейин келган. Айрим уламоларга кўра, бу оятда аввал яратиш режаси ва тақдири зикр қилинади, шунинг учун Ал-Холиқ биринчи келган.

Ал-Бориъ — Аллоҳнинг яратиш амали, яъни мавжудотни вужудга келтиришини англатади.
Ал-Мусаввир эса — яратилган ҳар бир нарсага унинг ўзига хос, бетакрор шаклини бериш маъносини ифода этади.

Шу тартибда:

• Аллоҳ аввал нимани яратишини белгилайди,

• кейин уни мавжуд қилади,

• сўнг унга муайян шакл ва сурат ато этади.

Айрим уламолар бу уч исмни қуйидагича фарқлайдилар:

Ал-Бориъ — барча махлуқотни йўқдан яратган Зот;

Ал-Холиқ — инсонни тупроқдан барпо қилган Зот; 

Ал-Мусаввир — махлуқотларни турли шакл ва суратларда яратган Зотдир. Шу боис, Ал-Холиқ умумий, Ал-Бориъ хосроқ, Ал-Мусаввир эса янада аниқроқ маънони англатади.

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Ал-Мусаввир сенга берган шаклдан рози бўл.

Бугунги замонда ташқи кўринишни ўзгартириш осон бўлиб қолди. Лекин Аллоҳ таоло айтади:

«У сизларни оналарингиз қорнида Ўзи хоҳлаганидек шакллантиради. Ундан ўзга илоҳ йўқ. У Азиз ва Ҳакимдир».
(Қуръон, Оли Имрон 3:6)

Ал-Мусаввир сенга берган шакл — Унинг олий ҳикмати асосида берилган. Агар ҳамма Юсуф алайҳиссалом каби гўзал бўлганида, у дуч келган синовларга чидамли бўла олармидик? Ойнага қараганингда «Алҳамдулиллаҳ» де. Агар шайтон сени норозиликка ундаса, кўрмайдиган, касал ёки ногирон инсонларни эсла.

2. Атрофингдаги гўзал шакллар ҳақида тафаккур қил.

Аллоҳ таоло айтади:

«Сўнг нутфани алақага, алақани бир бўлак гўштга айлантирдик, кейин гўштдан суяклар яратдик, сўнг суякларни гўшт билан қопладик, кейин уни бошқа бир яратилишга айлантирдик. Яратувчиларнинг энг яхшиси бўлган Аллоҳ нақадар улуғдир».
(Қуръон, Мўминун 23:14)

Гуллар, дарахтлар, мева-сабзавотлар, ҳайвонлар — буларнинг барчаси инсон кўзига ёқимли қилиб яратилган. Ҳатто кўзга қўрқинчли кўринган ҳашаротлар ҳам ўз ўрнида мукаммал шаклга эга. Бунинг барчаси ҳаётингни гўзал қилиш учун берилган. Ал-Мусаввирга шукр қил.

3. Ўз салоҳиятингга мос яшa.

Аллоҳ таоло айтади:

«Албатта, Биз инсонни энг гўзал шаклда яратдик».
(Қуръон, Тийн 95:4)

Ал-Мусаввир сенга ақл, қалб, қўл-оёқ, кўз ва қулоқ берди. Қиёмат куни буларнинг ҳар бири учун сўралади. Шу неъматларни яхшилик йўлида ишлат, ўзингга ёки бошқаларга гуноҳ билан озор берма.

4. Фақат Ал-Мусаввирга ибодат қил.

Аллоҳ таоло айтади:

«Бу — Аллоҳнинг яратиши. Энди Ундан ўзгалар нима яратганини кўрсатинг».
(Қуръон, Луқмон 31:11)

Бу оятни истакларинг ёки эҳтиёжларингда бошқаларга юзланиш васвасаси келганда эсла.

5. Ал-Мусаввирдан сўра.

Аллоҳ таоло айтади:

«Осмонлар ва ерни яратган Зот уларнинг ўхшашини яратишга қодир эмасми? Албатта қодир! У Энг Билимдон Яратувчидир. У бир ишни ирода қилса, унга фақат “Бўл!” дейди — бас, у бўлади».
(Қуръон, Ёсин 36:82–83)

Ал-Мусаввир барча шаклларни мукаммал қилган экан, сенинг муаммоларингни ҳам ҳал қилишга қодир. Дуо қилганда шуни унутма: Ал-Мусаввир учун мумкин бўлмаган нарса йўқ.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Мусаввир!
Сен бутун мавжудотга шакл берган Зотсан. Бизларни Сен берган шакллар учун шукр қилувчилардан қил, яратганларинг ҳақида тафаккур қилишни ва ҳар ҳолатда Сенга мурожаат қилишни насиб эт. Берган неъматларингни яхшилик йўлида ишлатишни насиб эт ва жаннатда гўзал шаклларни кўриш бахтини ато эт. Омин.