АЛЛОҲНИНГ АР-РАУФ ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Энг Меҳрибон, Энг Раҳмдил — Ар-Рауф

Аллоҳ таоло Ўзини Ар-Рауф — Энг Меҳрибон, Энг Раҳмдил деб Қуръонда ўн марта атаган. У Ўз раҳматини энг нозик меҳр билан ато этувчи Зотдир. Ар-Рауф бизга меҳрибонлик билан раҳм қилади: У огоҳлантиради, баъзи нарсалардан ман қилади, тарбиялайди ва яхшиликка йўллайди.

Энг Меҳрибон ва Нозик Раҳм қилувчи Зот

Рауф сўзи араб тилидаги ро–ҳамза–фа (ر أ ف) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у учта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — юмшоқлик, меҳрибонлик ва кечиримлилик.
Иккинчи маъно — раҳм-шафқат ва дилдошлик.
Учинчи маъно — ачиниш, нозик меҳр ва раҳмдилликдир.

Бу илдиз Қуръонда 13 марта, икки хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
раъфатун — «уларга нисбатан раҳм»,
раъфатан — «меҳрибонлик, раҳмдиллик».

Рауф атамаси нозик меҳрни, раҳм-шафқатнинг энг олий даражасини, Ар-Раҳим раҳматининг энг юқори чегарасини англатади. Маъно жиҳатидан у Ар-Раҳимга яқин, аммо бу ерда меҳр, мулойимлик ва илтифот янада кучли тарзда намоён бўлади.

Луғавий жиҳатдан раъфа — Аллоҳ таолонинг бизга раҳматини нозик меҳр билан ато этишидир. Имом Ғаззолий айтадики, Ар-Рауф — раҳмнинг кучайтирилган шаклидир. У бизга турли кўринишларда раҳм ва меҳр ато этади: баъзан огоҳлантириш орқали, баъзан эса баъзи нарсалардан тийиш орқали. Буларнинг барчаси инсоннинг бу дунё ва охиратда нажот топиши учундир.

Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:

«Аллоҳ сизларни иймонингиздан маҳрум қилмас эди. Албатта, Аллоҳ одамларга нисбатан меҳрибон ва раҳмлидир».
(Қуръон, Бақара 2:143)

«Одамлар орасида Аллоҳнинг розилигини истаб, жонини фидо қиладигани ҳам бор. Аллоҳ бандаларига нисбатан меҳрибондир».
(Қуръон, Бақара 2:207)

«Албатта, У уларга нисбатан меҳрибон ва раҳмлидир».
(Қуръон, Тавба 9:117)

Аллоҳнинг чексиз меҳрибонлиги

Қуръонда Ар-Рауф исми келган ўн ҳолатдан саккизида у Ар-Раҳим исми билан бирга зикр қилинади. Бу икки тушунчани қандай англаш мумкин?

Офат ёки мусибатдан кейин Аллоҳ Ар-Раҳим сифатида раҳм қилади.
Раъфа эса — Аллоҳ таолонинг инсонни огоҳлантириб, уни Ўз жазосидан сақлашга ҳаракат қилиши, яъни олдиндан ғамхўрлик қилишидир.

Аллоҳ таоло шундай дейди:

«У кунда ҳар бир инсон қилган яхшилиги ва қилган ёмонлигини олдида топади. Ўшанда у ёмонликлари билан ўзи орасида узоқ масофа бўлишини истайди. Аллоҳ сизларни Ўз жазосидан огоҳлантиради. Аллоҳ бандаларига нисбатан жуда меҳрибондир».
(Қуръон, Оли Имрон 3:30)

Бу қандай улкан меҳр! Аллоҳ инсонларни жазолашдан олдин, пайғамбарлар ва расуллар юбориб, Қуръон нозил қилиб, қалбларни ҳидоят қилиб, Ўз жазосидан қандай сақланишни ўргатади — бунинг барчаси пок меҳр ва илтифот сабаблидир.

Бу фарқни тушунтириш учун қуйидаги мисол келтирилади:
Ота-она боласини қишда иссиқ кийинишга огоҳлантирса — бу раъфадир. Агар бола барибир касал бўлиб қолиб, ота-она уни даволаш учун жони ачиб ҳаракат қилса — бу раҳмадир.

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

1. Аллоҳнинг раъфаси ҳақида тафаккур қилиш.

Ҳар куни мусулмон бўлиб яшашинг — Ар-Рауфнинг сенга бўлган меҳридир. Аллоҳ сенга ҳаётингда турли ишоралар билан огоҳлантирган пайтларини ўйлаб кўр: масалан, маълум бир жойга бормаслик ҳақида қалбингда пайдо бўлган ҳис. Тафаккурнинг ўзи ибодатдир.

2. Пайғамбар раҳматидан ибрат олиш.

Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳини шундай сифатлайди:

«Сизларга ўз орангиздан бир Расул келди. Сизга машаққат етса, унга оғир туюлади. У сизга жон куйдиради, мўминларга меҳрибон ва раҳмлидир».
(Қуръон, Тавба 9:128)

Сийратни ўрганиб, Пайғамбарнинг саҳобалари, оиласи ва ҳатто душманлари билан қандай муомала қилганларини таҳлил қил.

3. Қалбда раҳм-шафқатни кўпайтириш.

Бошқаларга меҳрибон бўл, инсонларнинг ҳис-туйғуларини нозиклик билан инобатга ол. Умматга бўлган боғлиқлигинг — иймонинг ойнасидир. Дунёдаги биродар-опаларинг аҳволини ўрган ва уларни қўллаб-қувватлаш йўлларини қидир. Масалан, ҳар бир витр намозида умматни дуода эсла.

4. Фаол бўлиш.

Ар-Рауф бизга раҳм қилиб, бизни огоҳлантиради. Агар биродаринг иймонда сустлашганини ёки адашиб бораётганини кўрсанг, уларга меҳр ва ғамхўрлик билан насиҳат қил. Яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш — сенинг зиммангдаги бурчдир.

«Сиз одамлар учун чиқарилган энг яхши умматсиз: яхшиликка буюрасиз, ёмонликдан қайтарасиз ва Аллоҳга иймон келтирасиз».
(Қуръон, Оли Имрон 3:110)

5. Қуръонга қалбингни оч.

Аллоҳ таоло айтади:

«У Ўз бандасига равшан оятларни нозил қилди, сизларни зулматлардан нурга чиқариш учун. Албатта, Аллоҳ сизларга меҳрибон ва раҳмлидир».

Ар-Рауфдан қалбингни Қуръон учун нозик ва қабул қилувчи қилишини сўра.

6. Ар-Рауф билан дуо қилиш.

Аллоҳ таоло Қуръонда ушбу исм билан қуйидаги дуони ўргатади:

«Эй Парвардигоримиз! Бизларни ва биздан олдин иймон келтирган биродарларимизни мағфират қил. Қалбларимизда иймон келтирганларга нисбатан ҳасад қолдирма. Эй Парвардигоримиз! Албатта, Сен меҳрибон ва раҳмлисан».
(Қуръон, Ҳашр 59:10)

Бу дуони ёд ол, уни кўп айт ва бошқаларга ҳам ўргат.

Эй Аллоҳ, эй Ар-Рауф!
Сенинг меҳринг бизларни қамраб олган. Қалбларимизга раҳм-шафқатни зиёда қил, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтаришда бизга Сен рози бўладиган йўлни насиб эт. Қалбларимизни Қуръон учун оч, огоҳлантиришларингга эргашувчилардан қил ва жаннатга киришимизни насиб эт. Омин.