АЛЛОҲНИНГ АЛ-БАРР ИСМИ ВА МАЪНОСИ

Яхшилик Манбаи, Меҳрибон ва Караматли — Ал-Барр

Аллоҳ таоло Ўзини Ал-Барр — яхшилик манбаи, меҳрибон ва карамли Зот деб Қуръонда бир марта атаган. Ал-Барр — бандаларига ниҳоятда мулойим, назокатли ва меҳрибон бўлган Зотдир. Барча яхшилик ва эзгулик манбаи фақат Удир; У яратилмишга неъматлари ва фазли орқали яхшилик қилади.

Меҳрибон ва Караматли, Солихлик Манбаи

Барр сўзи араб тилидаги ба–ро–ро (ب ر ر) илдизидан келиб чиққан бўлиб, у бешта асосий маънони англатади.
Биринчи маъно — садоқатли ва мулойим бўлиш.
Иккинчи маъно — адолатли, тўғри ва ҳалол бўлиш.
Учинчи маъно — инсон ҳолатига эътибор қилиш, шароитни инобатга олиш.
Тўртинчи маъно — кенг неъмат бериш, сахийлик қилиш.
Бешинчи маъно — яхшилик қилиш ва солиҳ бўлишдир.

Бу илдиз Қуръонда 32 марта, уч хил сарфий шаклда келган. Улардан айримлари:
ал-бирр — «солиҳлик, эзгулик»,
ал-аброр — «солиҳлар»,
ал-барр — «қуруқлик».

Луғавий жиҳатдан ал-бирр — солиҳ амаллар ва гўзал хулқ-атворнинг барчасини қамраб олувчи ўзига хос тушунчадир. Ал-Барр — барча солиҳ амаллар манбаи бўлиб, ҳар бир яхшилик айнан Ундан келади. У бандаларининг гуноҳлари ва итоатсизлиги сабабли ҳам эҳсон қилишдан тўхтаб қолмайди. Ал-Барр — гуноҳкорларга меҳрибон, хатоларни кечирувчи, тавба қилганларга юзланувчи, сўраганларнинг илтимосини қабул қилувчи Зотдир. У бандаларига мақтовга лойиқ муомала қилади ва улар ҳақида энг гўзал гумонга муносиб Зотдир.

Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

«Албатта, биз илгари ҳам Унга дуо қилар эдик. Албатта, У — Ал-Барр ва Раҳимдир».
(Қуръон, Тур 52:28)

Бу исм билан қандай яшаш мумкин?

Аллоҳ таоло Қуръонда ал-бирр тушунчасини бир оятда жуда мукаммал тарзда баён қилган. Бу оят ҳақиқий мўмин учун амалий дастурдир:

1. Иймонингни асра ва мустаҳкамла.

«Яхшилик юзларингизни шарқ ёки ғарб томонга буришингиз эмас, балки ҳақиқий яхшилик Аллоҳга, охират кунига, фаришталарга, китобга ва пайғамбарларга иймон келтирган кишидир…»
(Қуръон, Бақара 2:177)

Ал-Баррга, ҳисоб-китоб кунига ва фаришталарга иймон келтир. Аллоҳ Ўз хабарини китоблари ва пайғамбарлари орқали инсониятга етказган. Иймон рукнларини пухта ўрган.

2. Садақа ва эҳсон қил.

«… ва молни яхши кўрган ҳолда қариндошларга, етимларга, мискинларга, мусофирларга, сўровчиларга ва қулларни озод қилиш учун беради…»
(Қуръон, Бақара 2:177)

3. Намоз ва закот билан ўзингни покла.

«… намозни барпо қиладилар ва закотни берадилар…»
(Қуръон, Бақара 2:177)

Намозингни маъноларини англаб, ҳузур билан ўқи. Закот билан молингни покла.

4. Ваъдаларга вафо қил ва ростгўй бўл.

«… ва ваъда берганларида ваъдаларини бажарадилар…»
(Қуръон, Бақара 2:177)

Катта-кичик ҳар қандай ваъдага вафо қил. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи айтганлар:

«Ростгўйлик солиҳликка олиб боради, солиҳлик эса жаннатга олиб боради… Ёлғон эса фужурга, фужур эса дўзахга олиб боради».
(Бухорий)

Ўзингдан ҳатто «оқ ёлғон»ни ҳам қабул қилма.

5. Сабр қил.

«… қашшоқликда, қийинчиликда ва жанг пайтида сабр қилувчилардир. Ана ўшалар ростгўйлар ва солиҳлардир».
(Қуръон, Бақара 2:177)

Сабр — солиҳлик йўлидаги энг кучли воситадир.

6. Ота-она ва фарзандларга яхшилик қил.

7. Шошилма.

Арафот куни Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва олиҳи шундай деганлар:

«Эй одамлар, сокин бўлинглар. Шошилиш солиҳлик белгиси эмас».
(Бухорий)

Кундалик ишларингда ҳам мулойим ва вазмин бўл.

Эй Аллоҳ, эй Ал-Барр!

Сен барча яхшилик манбаисан. Бизларни солиҳлар хулқи билан безат, ҳар бир муҳитда гўзал муомала қилишни насиб эт, солиҳлигимизни жаннатга олиб борувчи йўл қил. Омин.